مجلس سنای هلند حدود یک هفته پیش اعلام کرد که شیرین موسی، فعال حقوق بشر و حقوق زن، به گونهی رسمی عضویت این مجلس را به دست آورده است. در اعلامیهی مجلس سنای هلند آمده که او از ۲۳ سپتامبر، کارش را به طور رسمی در این نهاد آغاز کرده است.
خانم موسی، پس از انتشار اعلامیهی مجلس سنای هلند مبنی بر عضویت او در این مجلس، در صفحهی ایکس خود نوشت: «خوشحال و مفتخرم که بهعنوان عضوی از حزب مردم برای آزادی و دموکراسی [یکی از احزاب فعال در هلند] میتوانم در قانونگذاری صحیح و نقش نظارتی پارلمان مشارکت داشته باشم.»
در این نوشتار نگاهی میاندازیم به گذشته، کارنامه و آیندهی خانم شیرین موسی، فعال حقوق زن و حقوق بشر.
شیرین موسی کیست و گذشتهی او چگونه است؟
شیرین موسی در ۲۸ آگست ۱۹۷۷ میلادی (۱۳۵۶ ه. ش.) زاده شد. او در مصاحبه با رسانهی هلندی (Trouw) گفته است که پدرش دارای هفت فرزند بوده و او دومین فرزند خانوادهاش است. موسی در مصاحبهاش تصریح کرده است که به دلیل تعلقش به یک خانوادهی سنتی، از او بهعنوان یک «دختر» انتظار اندک داشتند. خانوادهاش به پسر، به خاطر انتقال نام خانوادگی اهمیت زیادی میدادند.
بر اساس گفتههای خانم موسی، مادرش دختر یک ملا امام مسجد بود و سبب شده بود که به زندگی و امورات روزانه از دریچهی سنت نگاه کند. خانم موسی گفته که مادرش باور داشت: «دخترها باید ازدواج و خانهداری کنند. از اینکه من، تنها فرزند او، به مدرسهی راهنمایی عمومی میرفتم، ناراحت میشد.»
شیرین موسی خانوادهاش از افغانستان به شهر کویته پاکستان آواره شده بودند، از آنجا در کودکی به کشور هلند آمد. او در هلند آموزش دید و کمکم مقاطع بالاتر تحصیل را ادامه داد. وی لیسانس خود را در رشتهی حقوق گرفته است.
کارنامهی او چیست؟
شرین موسی در سال ۲۰۱۱ نهاد «زنان برای آزادی» را تأسیس کرد. او با الهام از گذشتهاش و با تأسیس این نهاد، قصد داشت تا رفع همهی اشکال تبعیض علیه زنان را هم در گفتار و هم در عمل، در سراسر جهان ترویج کند تا هیچ زنی، چه پیش از ازدواج و چه پس از آن، با تبعیض مواجه نشود.
برخی از فعالان فرهنگی هلندی، سازمان «زنان برای آزادی» را نهادی برای «بییاوران» قلمداد میکنند و بارها از خانم شیرین موسی بابت تأسیس آن قدردانی کردهاند. به باور فعالان فرهنگی هلند، موسی زندگیاش را وقف دفاع از حقوق زنان و تقویت صدای کسانی کرده که بهدلیل ظلم و بیعدالتی وادار به سکوت شدهاند.
مدیر سازمان زنان برای آزادی، در جریان فعالیتهایش دهها مقالهی علمی و سخنرانی مرتبط با موضوع زنان ارائه کرده است. یکی از سخنرانیهای معروف او، با عنوان «زنان فراموششدهی اروپا» است و مقالهی او نیز با عنوان «زنان پنهان احمق نیستند» در رسانههای معتبر بینالمللی منتشر شده است. او بارها در سخنرانیهایش گفته است: «من [نهاد] زنان برای آزادی را تأسیس کردم؛ زیرا خودم یک زن اسیر بودهام.»
خانم موسی گفته است: «به برابری و آزادی اعتقاد دارم. ایدهی نابرابری، فقدان آزادی و بیعدالتی عمیقاً مرا تحت تأثیر قرار میدهد. من به عقل، حقوق اساسی بشر و انسان منحصربهفرد اعتقاد دارم. زنان برای آزادی بر پایههای گذشتهی خودم، میل به آزادی و خوشبختی، اعتقاد به عشق و جهانی بهتر بنا شده است. من میخواهم که همه، زن زندانی را به رسمیت بشناسند و به او کمک کنند تا به زنی آزاد و خوشبخت تبدیل شود.»
در سال ۲۰۱۲، او کمپاین «اصلاحیه برای زنان آزاد و شاد» را راهاندازی کرد. این کمپاین سبب شد که مفهوم برساختهی او «اسارت زناشویی» یا ادامهی ازدواج اجباری، در مادهی ۲۸۴ قانون جزای هلند گنجانده شود. در سال ۲۰۱۳، در پارلمان اسرائیل سخنرانی کرد و مفهوم اسارت زناشویی را در کمیسیون وضعیت زنان در نیویورک نیز مطرح نمود. علاوه بر این، در سال ۲۰۱۵، خانم موسی توسط وزارت امور خارجهی هلند، برای برنامهی «زنان و عدالت» بهعنوان رهبر بازدیدکنندگان بینالمللی انتخاب شد.
او دهها جایزه از جمله جایزهی آلتا ون نو در سال ۲۰۱۲ و جایزهی زنان شجاع از سوی سفارت ایالات متحده در هلند را در کارنامه دارد. در سال ۲۰۱۷، مجلهی اوپزیج (Opzij) او را جزو ۱۰۰ زن تأثیرگذار در بخش خیریهی هلند معرفی کرد و در سال ۲۰۱۸، در بخش غیرانتفاعی نیز در همان فهرست قرار گرفت. خانم شیرین در سال ۲۰۱۹، جایزه و تقدیرنامهی پیم فورتوین را دریافت کرد.
شیرین، اسارت زناشویی را نوعی خشونت علیه زنان میداند. او میگوید: «این یک مشکل نامرئی است، اما بسیاری از زنان، حتا زنان خارج از جامعهی مسلمان را تحت تأثیر قرار میدهد.» او تأکید میکند که نهاد زنان برای آزادی تأسیس شده تا زنان مجبور نباشند این مشکل را تجربه کنند.
برخی رسانههای هلندی گزارش دادهاند که شیرین اخیراً یک خط تلفن ویژه برای زنانی در هلند ایجاد کرده که مجبور به ازدواج در خارج از کشور میشوند و حمایت اندکی از سوی دولت هلند دریافت میکنند. شیرین با این باور که هیچکس دیگری از حقوق او دفاع نخواهد کرد، فعالیت میکند. او گفته است: «اگر من این کار را نکنم، چه کسی این کار را خواهد کرد؟ زنان باید بتوانند زندگی خود را داشته باشند، بدون اینکه کس دیگری برای آنها تصمیم بگیرد.»
شیرین موسی با کارنامهی درخشان، در سال روان میلادی پا را فراتر از فعالیت مدنی گذاشت و وارد سیاست شد. او در ۲۳ سپتامبر سال جاری، حدود دو هفته پیش، عضویت رسمی مجلس سنای هلند را دریافت کرد. بسیاری از کاربران در شبکههای اجتماعی، موفقیت او را دستاوردی مهم خواندهاند. برخی نوشتهاند: «او به نقطهی عطفی چشمگیر دست یافته است که گواهی بر مقاومت و فداکاری اوست.»
برخی دیگر نیز، لحظهی دریافت عضویت مجلس سنای هلند را «لحظهی غرورآفرین» برای او توصیف کرده و افزودهاند که همچنان صدای زنان را از تریبونی بلند به گوش جهانیان میرساند.
خانم شیرین موسی بهعنوان عضو جدید مجلس سنا، با توجه به کارنامهی درخشان و فعالیتهای تأثیرگذارش، میتواند نقش مؤثری در آیندهی سیاسی و اجتماعی ایفا کند.
