گزارشگر: محیا امید
پس از صدور دستور پوشیدن اجباری چادر و آغاز بازداشت زنان از سوی طالبان در هرات، حضور زنان در سطح شهر به شکل چشمگیری کاهش یافته و بازارهای این شهر نیز با رکودی کمسابقه روبهرو شدهاند. دکانداران میگویند فروش آنان در دو هفته گذشته به شدت افت کرده است. به گفتهی ساکنان هرات، ترس از بازداشت و برخورد نیروهای طالبان، چهرهی زندگی روزمره و فضای عمومی شهر را به شکل محسوسی دگرگون کرده است.
مهران، یکی از فروشندگان فروشگاه «قصر هرات»، میگوید در دو هفتهی گذشته بازار به شکلی تغییر کرده که برای او و بسیاری از کسبهکاران بیسابقه بوده است. به گفتهی او، پیش از آغاز موج بازداشتها، بخش عمدهی مشتریان این مرکز خرید را زنان تشکیل میدادند، اما حالا بسیاری از فروشندگان ساعتهای طولانی را بدون مشتری سپری میکنند.
او میگوید: «قبلاً از ساعت نه یا ده صبح بازار جان میگرفت. بیشتر مشتریهای ما زنها بودند و تا شب رفتوآمد ادامه داشت. حالا ساعتها میگذرد و حتا یک نفر هم وارد دکان نمیشود. بعضی روزها فقط مینشینیم و به هم نگاه میکنیم. بازار، دیگر آن بازار سابق نیست.»
به گفتهی مهران، نگرانی او تنها به کسادی بازار محدود نمیشود. بازداشتهای روزانهی زنان باعث شده حتا در خانه نیز احساس آرامش نکند.
او میگوید: «من خودم دیگر اجازه نمیدهم زنان خانوادهام از خانه بیرون شوند و اگر چیزی لازم باشد، خودم تهیه میکنم. این وضعیت شوخیبردار نیست. مثل بقیهی مردم، نگران زنانی هستم که بازداشت شدهاند. بیشتر از همه میترسم این وضعیت عادی شود و هر روز زنان بیشتری، حتا با وجود پوشیدن چادر، بازداشت شوند.»
مهران میگوید در کنار این نگرانیها، آیندهی کارش نیز نامعلوم شده است و ادامهی این وضعیت، بسیاری از دکانداران را با نگرانیهای اقتصادی روبهرو کرده است.
او میگوید: «اگر این وضعیت یکی دو ماه دیگر ادامه پیدا کند، نمیدانم چه خواهد شد. وقتی خریدوفروش نباشد، آخر ماه حتی پرداخت کرایهی دکان هم سخت میشود. شاید مجبور شوم دکان را ببندم و دنبال کار دیگری بروم. برای خیلی از ما، این دکان تنها راه تأمین مخارج خانواده است.»
در همین حال، عمر، یکی از فروشندگان «امین مارکت»، نیز میگوید کاهش حضور زنان ضربه سنگینی به بازار وارد کرده است.
او میگوید: «کار ما با حضور زنان رونق داشت. روزانه حدود صد مشتری داشتیم، اما حالا تقریباً هیچ زنی برای خرید نمیآید. این وضعیت ضربهی بزرگی به کار ما زده است.»
عمر میگوید صحنهای که یک روز پس از آغاز این روند در بازار دیده، هنوز از ذهنش پاک نشده است.
او میگوید: «روز شنبه طالبان وارد مارکت شدند و زنانی را که مانتو پوشیده بودند، بدون هیچ توضیحی سوار موترها کردند. همه فروشندهها فقط نگاه میکردند. هیچکس جرأت نداشت چیزی بگوید یا کاری انجام دهد.»
به گفتهی او، زنانی که بازداشت شدند پوشش کامل داشتند و بسیاری از آنها ماسک نیز به صورت زده بودند.
از سوی دیگر، شماری از باشندگان هرات میگویند این تغییر تنها به بازار محدود نمانده و خیابانهای شهر نیز در روزهای اخیر چهرهی متفاوتی پیدا کرده است.
مریم ۲۶ ساله، یکی از باشندگان هرات، میگوید: «بیرونرفتن حق یک زن است، اما حالا این حق عملاً گرفته شده است. چند روز پیش که بیرون رفتم، شهر تقریباً خالی از زن بود. در مسیر فقط یکی دو زن دیدم که با پوشش کامل، چادر و ماسک حرکت میکردند.»
به گفتهی او، پیش از این نیز محدودیتها وجود داشت، اما زنان همچنان در شهر رفتوآمد داشتند و زندگی جریان داشت.
او ادامه میدهد: «طالبان همه حقوق ما را یکییکی گرفتهاند. چطور میشود قبول کرد که فقط به خاطر بیرون رفتن بازداشت شویم؟»
این وضعیت همچنان بر نگرانی خانوادهها افزوده و باعث شده بسیاری از آنان با احتیاط بیشتری دربارهی رفتوآمد دخترانشان تصمیم بگیرند.
اسما، ۲۲ ساله، میگوید در خانه نیز سختگیریها بیشتر شده و خانوادهاش از ترس، اجازهی بیرون رفتن به او نمیدهند.
او میگوید: «دو روز بعد محفل پسرخالهام است، اما خانوادهام اجازه ندادند برای خرید لباس به بازار بروم. پدرم گفت ما را بیغم بگذار. برادرم هم اصلاً راضی نیست بیرون بروم و میگوید اگر بیرون بروید و بازداشت شوید چه کنیم.»
پس از صدور دستور از سوی طالبان در هرات مبنی بر بازداشت زنان بدون چادر و بدون پوشش کامل صورت، در روز ۱۶ جوزای ۱۴۰۵، گزارشها حاکی از آن است که این روند همچنان در بخشهای مختلف شهر ادامه دارد. به گفتهی باشندگان، با گذشت نزدیک به دو هفته از اجرای این دستور، وضعیت زنان بازداشتشده و جزئیات مربوط به سرنوشت آنان همچنان برای خانوادهها روشن نیست.
در همین حال، نجیبالله علی، آمر امنیت فرماندهی پلیس طالبان در هرات، گفته است که روند بازداشت زنان در این ولایت ادامه خواهد داشت. او همچنین تأیید کرده که تاکنون بیش از ۱۹ زن به دلیل آنچه «عدم رعایت حجاب مورد نظر طالبان» عنوان میشود بازداشت شدهاند، هرچند منابع محلی شمار واقعی بازداشتشدگان را بیشتر از این رقم میدانند.
پینوشت: عکس از انترنت
