گزارشگر: محیا امید
طالبان در دو هفتهی اخیر با اعمال محدودیت تازهای در هرات، زنان بدون چادر را در خیابانها متوقف کرده و به رانندگان تاکسی دستور دادهاند از سوار کردن آنان خودداری کنند؛ اقدامی که عملاً رفتوآمد زنان در سطح شهر را با مانع جدی مواجه ساخته است.
رقیه، ۲۳ ساله، باشندهی منطقه ۶۴ متره هرات است. او روز جمعه، ۱۶ جنوری، همراه با چند تن از دوستانش در یکی از رستورانهای شهر دیدار داشت.
رقیه میگوید: «شنیده بودم که طالبان زنان بدون چادر را از تاکسیها پایین میکنند، برای همین چادر پوشیدم. با وجود چادر، هیچ تاکسی برایم ایستاد نمیشد. حدود ده دقیقه سر جاده منتظر ماندم تا بالاخره یک تاکسی ایستاد.»
به گفتهی رقیه، یک مرد کنار راننده در چوکی جلو و یک مرد دیگر در چوکی عقب نشسته بود، اما راننده از او خواست در دکه (قسمت عقبی موتر) بنشیند.
رقیه ادامه میدهد: «تعجب کردم؛ در عقب فقط یک نفر نشسته بود و در حالت عادی دو مرد را جلو مینشانند. وقتی به راننده گفتم چرا باید به دکه بنشینم در حالی که پشت سر جای هست و آن مرد میتواند جلو بنشیند، گفت: اگر میخواهی بروی باید به دکه بنشینی، قانون است خواهر، من کاری کرده نمیتوانم.»
در نهایت، رقیه مجبور شد تمام مسیر تا رستوران را پیاده طی کند.
رفتار رانندهای که رقیه را مجبور به نشستن در دکه کرد، موردی استثنایی نیست. رانندگان تاکسی در هرات میگویند از پیامدهای سوار کردن زنان، حتی با وجود پوشیدن چادر، هراس دارند.
اسما، ۱۹ ساله و باشندهی خواجهکلهی هرات، میگوید پس از شدت گرفتن این محدودیتها، همواره یک چادر داخل پلاستیک با خود حمل میکند.
او میافزاید: «بیش از ده تاکسی و چند موتر لینی از کنار ما رد شدند. آخر یک تاکسی ایستاد و پرسید چادر داریم یا نه. وقتی فهمید داریم، گفت بپوشید و سوار شوید.»
به گفتهی اسما، راننده دلیل این برخورد را ترس از طالبان عنوان کرده است: «راننده گفت چند روز پیش زنان بدون چادر را سوار کردم، طالبان مرا گرفتند. سه شبانهروز در این هوای سرد داخل کانتینر بودم. حالا میترسم؛ با این گروه نمیشود حرف زد. آدم را میکشند.»
اجرای اجباری چادر در هرات در حالی شدت گرفته که طالبان پیشتر ورود زنان بدون برقع به مراکز دولتی این ولایت را ممنوع کرده بودند.
پری، ۲۲ ساله، حافظ قرآن و باشندهی صوفیآباد هرات، میگوید دو روز پیش همراه دخترعمهاش که تازه از مزارشریف آمده بود، برای خرید چادر به جادهی لیلامی میرفتند که طالبان آنها را از تاکسی پایین کردند.
او میگوید: «داخل تاکسی بودیم که طالبان موتر را متوقف کردند. راننده را بردند و به ما گفتند داخل موتر بمانیم.»
پری میافزاید با وجود توضیح مکرر اینکه برای خرید چادر بیرون شدهاند، کسی توجهی نکرده است: «خیلی دستوپاچه شدم. میخواستم به برادرم زنگ بزنم، اما موبایلش خاموش بود. ناچار به پدرکلانم تماس گرفتم چون پشتو بلد است و زبان آنها را بهتر میفهمد.»
به گفتهی پری، حدود یک ساعت بعد پدرکلانش همراه چادر به محل آمد و پس از عذر و زاری فراوان، طالبان اجازه دادند آنها بروند.
او میگوید: «پدرکلانم گفت بار آخر است و از دفعهی بعدی خودم چادر را به سرشان میکنم، فقط این بار بگذارند برویم. بعد از آن طالب اجازه داد.»
به گفتهی پری، طالبان از راننده ۱۵۰ افغانی جریمه گرفتند و سپس او را نیز رها کردند.
او میافزاید: «راننده آمد، فکر کردم دوباره ما را سوار میکند، اما گفت: توبه… توبه، دیگر زن سوار نمیکنم.»
این رویدادها در حالی رخ میدهد که پس از انحلال وزارت امور زنان و جایگزینی آن با ادارهی امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ۲۶ سنبله ۱۴۰۰، فشار بر زنان در فضای عمومی به طور پیوسته افزایش یافته است. از آن زمان تاکنون، زنان و دختران بارها به اتهام «بیحجابی»، بیرونشدن بدون محرم یا پوشیدن مانتو، مورد بازداشت، تهدید و آزار قرار گرفتهاند.
پینوشت: عکس از انترنت
