گزارشگر: یلدا آزادی
با تشدید الزام پوشش برای زنان در هرات، برقع نهتنها پوشش سنتی بلکه بهعنوان «مجوز» یا «کارت عبور» برای دسترسی به خدمات دولتی درآمده است. این پدیده همزمان بازتابی از مقاومت زنان در برابر اجبار پوشش نیز هست؛ چراکه بسیاری از زنان و دختران در سطح شهر برقع نمیپوشند، اما هنگام ورود به ادارات آن را به سر میکنند.
با گسترش محدودیتهای طالبان بر پوشش زنان و دختران در هرات، پدیدهی تازهای در برابر ادارات دولتی به وجود آمده است: کرایه دادن برقع به زنان مراجعهکننده.
در روزهای اخیر، در برابر ریاست مخابرات هرات، دو زن برقعهایی را به مراجعان زن کرایه میدادند؛ هر برقع به قیمت ۵۰ افغانی. یکی از کارمندان این اداره میگوید که از روز چهارشنبه دستور داده شده است زنان، چه کارمندان و چه مراجعهکنندگان، بدون برقع اجازهی ورود ندارند.
به گفتهی شاهدان، طالبانِ گماشتهشده در دروازهی ورودی ریاست مخابرات، برقعهای کرایهای را از آن دو زن گرفته و به آنان دستور دادهاند که دیگر در برابر اداره ننشینند.
قیمت برقع در بازار میان دو تا چهار هزار افغانی است؛ رقمی که برای بسیاری از خانوادهها سنگین تمام میشود.
از سوی دیگر، بسیاری از زنان و دختران هرات در سطح شهر برقع یا چادرنماز به سر ندارند و آزادانه گشتوگذار میکنند، اما هنگام ورود به ادارات که چارهای ندارند، مجبور به پوشیدن برقع میشوند.
این رفتار پارادوکسیکال نشان میدهد که زنان هیچ باور قلبی به عقاید و حجاب اجباری طالبان ندارند و تنها برای رعایت اجبار و فشارها آن را به سر میکنند. به نوعی، همین اقدامِ ظاهراً ساده، شکلی لطیف از مقاومت و اعتراض به سیاستهای سرکوبگرانه است.
در عمل، برقع برای بسیاری از زنان به «کارت عبور اجباری» بدل شده است؛ ابزاری که هم امکان دسترسی به خدمات را فراهم میکند و هم نشان میدهد زنان در برابر اجبار، راههای مقاومت خود را پیدا میکنند.
این محدودیتها تنها به کارمندان ادارات دولتی محدود نیست. به گفتهی خانوادههای برخی از دخترانی که در غیاثیه درس میخوانند، طالبان به شاگردان دختر این مدرسه نیز دستور دادهاند که دختران دوازده سال به بالا باید برقع بپوشند.
هرچند فرمانهای طالبان، از جمله این دستور اخیر، تلاش میکند کرامت و آزادی زنان را زیر تکهای پارچه خاموش و دفن کند، انعطاف و خلاقیت زنان در یافتن راههای مقاومت، دریچهای تازه از مبارزه و سرپیچی آنان را آشکار میسازد.
پینوشت: عکس از انترنت
