نویسنده: محمد رجا
در پی دخالتها و باجخواهیهای مکرر طالبان و کاهش بودجههای بشردوستانه، بیش از ۴۲۰ مرکز خدمات صحی در افغانستان در سال جاری میلادی فعالیت خود را متوقف کردهاند؛ اقدامی که به گفتهی ملل متحد، بیش از سه میلیون شهروند را از دسترسی به خدمات درمانی حیاتی محروم ساخته است.
فرحان حق، معاون سخنگوی دبیرکل ملل متحد، با ابراز نگرانی از وضعیت جاری گفت: «کمبود بودجه، پیامدهای ویرانگری برای میلیونها انسان در افغانستان بر جا گذاشته است؛ خانوادههایی بدون غذا، کودکانی که از آموزش بازماندهاند و اکنون میلیونها نفر که دیگر به خدمات بهداشتی دسترسی ندارند.»
به گفتهی او، تنها در سال جاری ۴۲۰ مرکز بهداشتی در نقاط مختلف افغانستان تعطیل شدهاند و این مسأله، دسترسی مردم به مراقبتهای اولیه و خدمات درمانی در مناطق دوردست را به شدت محدود کرده است.
در همین حال، شهروندان در ولایتهای مختلف کشور خواهان گسترش مراکز صحی و ارائهی کامل خدمات درمانیاند. آنان میگویند که در برخی مناطق، نزدیکترین مرکز صحی تا چندین ساعت فاصله دارد و بیماران ناچارند مسیرهای طولانی را برای دریافت درمان طی کنند.
سید عبدالله احمدی، یکی از پزشکان در کابل، با اشاره به وابستگی تاریخی نظام صحی کشور به کمکهای خارجی گفت: «سیستم خدمات صحی افغانستان از سالها پیش بر کمکهای بینالمللی تکیه دارد؛ چه در دورهی جمهوریت و چه در چهار سال اخیر. اما وزارت صحت عامه تاکنون نتوانسته راهکاری پایدار برای خودکفایی و اتکا به منابع داخلی ایجاد کند.»
با وجود افزایش انتقادها، وزارت صحت عامه هنوز در مورد بستهشدن مراکز بهداشتی واکنش رسمی نشان نداده است. با این حال، نورجلال جلالی، وزیر صحت عامهی طالبان، روز سهشنبه در سخنانی بر ضرورت استقلال و خودکفایی در نظام بهداشتی کشور تأکید کرد.
او گفت: «اگر روزی کمکها قطع شود، ما باید طرحی داشته باشیم که بتوانیم روی پای خود بایستیم و از وابستگی نجات یابیم.»
این در حالی است که سال گذشته، وزارت صحت عامه از ساخت ۳۱۸ شفاخانهی جدید در سطح ولایتها خبر داده بود؛ آماری که تنها روی کاغذ باقی ماند و هرگز تحقق نیافت. اکنون اما کاهش بودجه و خروج تدریجی کمکهای جهانی، آیندهی نظام درمانی افغانستان را در ابهام فرو برده است.
کارشناسان هشدار میدهند که ادامهی این روند، نهتنها سلامت عمومی، بلکه اعتماد اجتماعی و امید مردم به آینده را نیز به شدت تهدید خواهد کرد.
