نویسنده: سائمه سلطانی
روزنامهی داون پاکستان گزارشی منتشر کرده که یک مرد «احمدی»، به علت توزیع نذر «لنگر» در دهم محرم در شهر گجرانوالهی پنجاب، به ظن «توهین به مقدسات» دستگیر شده و پلیس او را به مدت هفت روز به بازداشتگاه قضایی فرستاده است.
این دستگیری ساعت ۴:۳۰ بعدازظهر ششم ژوئیه صورت گرفته، در حالی که صبح همان روز یک شهروند پاکستانی شکایتی را در حوزهی پلیس «ستلایت تاون» ثبت کرده بود. در این شکایت، با تکیه بر مادهی ۲۹۸ قانون جزای پاکستان، ادعا شده که احمدیهها حق مسلمانخواندن خود و انجام اعمال و مناسک اسلامی را ندارند، و در صورت تخلف، این اعمال «توهین به مقدسات اسلامی» محسوب شده، پیگرد و مجازات قانونی خواهد داشت.
«لنگر» به توزیع غذا و نوشیدنی رایگان در مناسبتهای مذهبی چون عاشورا گفته میشود که از سوی نهادهای خیریهی مذهبی در مساجد و خانقاهها اجرا میگردد.
در واکنش به این دستگیری، سناتور حزب مردم پاکستان، خانم شیری رحمان، در توییتی در شبکهی اجتماعی X این اقدام را محکوم کرده و از دولت خواهان پسگرفتن شکایت شده است.
همچنین در گزارش آمده است که ماه گذشته، کانونی از وکلای دادگاه لاهور از رئیس پلیس پنجاب خواستار جلوگیری از برگزاری مراسم اسلامی توسط احمدیهها در روز عید قربان شدهاند و تأکید کردهاند که در صورت نقض قانون، با آنان برخورد جزایی صورت گیرد.
در نامهی رسمی این کانون آمده است: پیروان ادیان و مذاهب دیگر، بهویژه احمدیهها، از نظر قانونی و دینی، اجازهی استفاده از نمادها و مناسک اسلامی را ندارند.
در این گزارش، همچنین به هشدار کمیتهی حقوق بشر پاکستان اشاره شده که در آن از افزایش حملات جمعی به خانهها و اماکن مذهبی اقلیتهای دینی، بهویژه احمدیهها، دستگیریهای خودسرانه، توهین و تخریب قبور آنها، و آسیبپذیری زنان هندو و مسیحی در برابر پذیرش اجباری دین اسلام پرداخته شده است.
در گزارشی که از سوی این کمیته تحت عنوان «محاصرهشده: آزادی دین یا باور، در سال ۲۰۲۳–۲۴» منتشر شده، آمده است که تا اکتبر سال گذشته، بیش از ۷۵۰ تن به اتهام «توهین به مقدسات اسلامی» محکوم به حبس شدهاند. در این گزارش از مستندسازی چهار قتل مبتنی بر عقیدهی دینی یاد شده که سه مورد آن مربوط به احمدیهاست.
نقطهی کلیدی گزارش آنجاست که بیان میکند اکثر پروندههای «توهین به مقدسات» از طریق نشر اطلاعات نادرست در شبکههای اجتماعی شکل گرفتهاند؛ فضایی آنلاین که با پشتیبانی قانونی علیه عقاید غیراسلامی، به بستری برای اتهامزنی و نفرتپراکنی تبدیل شده است.
اکنون احمدیها چه گروهیاند؟
احمدیها یا احمدیهها قشری از مسلمانان تحت ستم در پاکستاناند که پیروان جنبش دینی موسوم به فرقهی احمدیه شناخته میشوند. این فرقه در اواخر قرن نوزدهم توسط میرزا غلام احمد قادیانی در هند بریتانیایی تأسیس شد. قادیانی مدعی بود که «مهدی موعود» و «مسیح موعود» در میان امت اسلام است. او باور داشت که بازگشت عیسی و امام زمان به شکل جسمی، افسانه است و آنها در قالب شخصی دیگر، روحانی و معنوی باز خواهند گشت، و خود را همان شخص میدانست.
در همین حال، دو فرقهی بزرگ اسلام، یعنی اهل سنت و تشیع، نهتنها با این باور مخالفاند، بلکه آن را توهین به مقدسات میدانند.
طبق باور این دو فرقه، محمد آخرین پیامبر و مقام مقدس اسلام است و پس از او هیچکس نمیتواند خود را پیامآور یا علمبردار دین بداند. از اینرو، هر نوع ادعای پیامبری جدید، شدیداً محکوم و مستحق مجازات دانسته میشود.
دیدگاه ایدئولوژیک این دو فرقه در سال ۱۹۷۴ به بستر قانون راه یافت؛ زمانی که مجلس قانونگذاری پاکستان احمدیها را به طور رسمی و قانونی غیرمسلمان اعلام کرد.
در دهههای بعد، بهویژه در زمان ژنرال ضیاءالحق، مادههایی در قانون جزا گنجانده شد که مسلمانخواندن خود توسط احمدیها را غیرقانونی اعلام میکرد. طبق مادهی ۲۹۸، اگر احمدیها خود را مسلمان بخوانند، دینشان را اسلام معرفی کنند، مسجد بسازند، تدفین اسلامی انجام دهند یا مناسک اسلامی چون عید و عاشورا را تجلیل کنند، مجرم شناخته شده و با مجازات روبهرو میشوند.
فاشیسم مذهبی؛ حذف دروندینی
فاشیسم فرقهیی اسلام، همانگونه که خارج از دین اسلام گردن پیروان ادیان دیگر را میزند، در داخل اسلام نیز با همان شدت، پیروان فرقههای دیگر را سزاوار حذف میداند. چنانکه شیعیان از سوی برخی اهل سنت، سلفیها و وهابیها «روافض» یا «خوارج» خوانده میشوند و قتل مردانشان و تصرف اموال و زنانشان مجاز شمرده میشود.
رویکرد فعلی علیه احمدیهها در پاکستان نیز ادامهی همین منطق فاشیستی است؛ منطقی که برای «دیگری» حق هویت، حق عقیده و حق زندگی قائل نیست، بلکه میخواهد تعیین کند که چه کسی چه دینی داشته باشد و چگونه خود را معرفی کند.
این همانند فاشیسم جنسیتی است که طبقهی مردسالار به افراد ترنسجندر دستور میدهد خود را در چه جنسیتی تعریف کنند یا نکنند.
فاشیسمی که حق تمرین باور مذهبی را، صرفاً به خاطر نوع آن باور، از افراد سلب میکند و تبعیض و تحقیر و حذف را از بستر جامعه به ساختارهای قانونی و اجرایی منتقل میسازد.
این فاشیسم، احمدیها را در چنان شرایط بیپناهییی قرار داده است که آزار، تجاوز، قتل، حذف اقتصادی و اجتماعی، و محرومیت از خدمات اولیه برایشان به رسم اجتماع غالب، تبدیل شده است. آنها در برابر ستم، نه مرجع قانونی دارند، نه پناهگاه اجرایی و نه حمایت اجتماعی.
در پایان:
پاکستان خود را یک دولت ملت مدرن و مبتنی بر ارزشهای شهروندی معرفی میکند، اما در عمل، با پشتیبانی قانونی از تبعیض مذهبی، حقوق شهروندی اقلیتها را نقض میکند و فاشیسم دینی را در ساختار رسمی قدرت نهادینه میسازد.
پینوشت: عکس از انترنت
