نویسنده: مستوره مبارز
روز چهارشنبه، دهم دسامبر ۲۰۲۵، جمعی از مدافعان حقوق بشر افغانستان در تورنتو گردهم آمدند تا از روز جهانی حقوق بشر که شعار امسال آن «حقوق بشر؛ نیازهای بنیادین زندگی روزمره» است، تجلیل کنند. از آنجاییکه این روز با «روز ملی قربانیان نقضهای گستردهی حقوق بشر در افغانستان» و نیز با پایان کمپین سالانهی ۱۶روزهی منع خشونت علیه زنان همزمان شده بود، اشتراککنندهگان در مورد وضعیت رقتبار حقوق بشر در افغانستان، تبعیض سیستماتیک علیه زنان، فرهنگ معافیت و رسیدگی نکردن به حقوق قربانیان بحث و تبادل نظر کردند. آنان برای یادبود و گرامیداشت قربانیان، لحظاتی به پا ایستادند، سکوت کردند و برایشان اتحاف دعا نمودند.
در این نشست، موضوعات زیر از سوی اشتراککنندگان برجسته شد:
۱. بررسی فعالیتهای حقوق بشری
فعالیتهای نهادها، فعالان جامعهی مدنی و مدافعان حقوق بشر افغانستان در تورنتو در سال جاری مورد بحث و بررسی قرار گرفت و دربارهی انکشافات تازهی حقوق بشری برای افغانستان در سال ۲۰۲۶، که نیازمند همکاری و مشارکت همه نهادها و مدافعان در سراسر جهان است، گفتگو صورت گرفت.
۲. مبارزات زنان و ضرورت رسمیتبخشیدن به آپارتاید جنسیتی
مبارزات پرچالش زنان در چوکات جنبشهای اعتراضی و تداوم نقض سیستماتیک حقوق زنان و دختران در افغانستان، که لزوم به رسمیت شناختن «آپارتاید جنسیتی» را در اسناد حقوق جزای بینالمللی بیشتر برجسته میسازد، مورد تأکید قرار گرفت. اشتراککنندگان بر نقش فعال جنبشهای اعتراضی زنان در مستندسازی آپارتاید جنسیتی و دادخواهی برای حقوق بشری زنان تأکید کرده و خواهان توجه بیشتر مجامع بینالمللی برای حمایت و تقویت این جنبشها شدند.
۳. تمرکز بر مستندسازی نقض حقوق بشر
بر ضرورت تمرکز بیشتر بر مستندسازی موارد نقض حقوق بشر و افزایش مشارکت مدافعان در استفاده از صلاحیت قضایی جهانی برای به محاکمه کشانیدن ناقضان حقوق بشر تأکید شد.
۴. قدردانی از فعالیتهای گزارشگر ویژهی ملل متحد
از فعالیتهای خستگیناپذیر آقای ریچارد بینت، گزارشگر ویژهی حقوق بشر برای افغانستان، قدردانی شد و اشتراککنندگان از ایجاد میکانیزم مستقل تحقیق ملل متحد دربارهی نقضهای گسترده حقوق بشر در افغانستان استقبال کردند. آنان تأکید کردند که همکاری و دادخواهی برای تقویت و تمویل این سازوکار، از وظایف مدافعان و نهادهای حقوق بشری در سال ۲۰۲۶ خواهد بود.
۵. ممنوعیت حق آموزش دختران
در این نشست یادآوری شد که امروز، دهم دسامبر ۲۰۲۵، ۱۵۸۵ روز از ممنوعیت آموزش صنوف ششم به بالا و ۱۰۸۵ روز از ممنوعیت تحصیلات عالی برای زنان میگذرد. مدافعان حقوق بشر بر ضرورت اقدامات حداقلی هر شهروند برای باسوادسازی و فراهمسازی فرصتهای آموزشی برای دختران و زنان تأکید کردند.
۶. تأکید بر انسجام و همکاری میان حلقات مدنی
مدافعان حقوق بشر مقیم تورنتو بر ضرورت انسجام، تقویت همکاری و راهاندازی برنامههای مشترک میان حلقات مدنی و شبکههای مدافعان حقوق بشر افغانستان در سراسر جهان تأکید کردند. آنان این گردهمآیی را گامی نیک و امیدبخش در این مسیر دانسته و بر تداوم همکاریها تعهد کردند.
