گزارشگر: ملیحه افضلی
نوریه، دختری نوجوانی است که برای تأمین نان خانوادهاش ناچار شد هویت واقعی خود را پنهان کند. او با پوشیدن لباس پسرانه و معرفی خود به نام «نوراحمد»، به کاری روی آورد که تنها راه زندهماندنش بود.
اما در نظامی که فقر جرم نیست، زن بودن جرم تلقی میشود، طالبان او را نه به دلیل ارتکاب جرم، بلکه به خاطر شکستن نقشی که برایش تعیین شده بود، بازداشت کردند.
نوریه با نام نوراحمد، از ولسوالی پسابند ولایت غور است که بهمدت سه سال برای نجات از فقر کار کرده است.
او میگوید: «من مجبور بودم کار کنم؛ چون کسی نداشتیم که برای ما نان بدهد.»
پس از حاکمیت طالبان، فقر در افغانستان، بهویژه برای زنان و دختران دیگر یک وضعیت اقتصادی ساده نیست؛ بلکه به عامل اجبار و خطر تبدیل شده است. طبق هشدارهای ملل متحد، ۹۰ درصد خانوادههای افغانستانی با کمبودِ مواد غذایی دستوپنجه نرم میکنند، ۲۲ میلیون نفر در آستانهی گرسنگی قرار دارند و ۳.۵ میلیون کودک به سوءتغذیه مبتلا هستند.
همزمان با گسترش فقر، طالبان محدودیتهای گستردهای بر زنان تحمیل کردهاند؛ محدودیتهایی که از بستهشدن دروازههای مکاتب آغاز شده و به حذف سیستماتیک زنان از عرصههای اجتماعی و اقتصادی انجامیده است. زنانی که قبلاً نانآور خانواده بودند و یا به خانهنشینی اجباری تن دادهاند یا ناچار شدهاند راههای پرخطر و غیررسمی را برای تأمین معیشت انتخاب کنند.
نوریه یکی از قربانیان این وضعیت است؛ دختری که برای تأمین ابتداییترین نیازهای زندگی، مجبور شد خود را پسر معرفی کند، زیرا در افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، «زن بودن» بهتنهایی مانعی برای کار محسوب میشود.
بازداشت او توسط طالبان نمونهی روشن از ظلم سیستماتیکی است که علیه زنان ادامه دارد؛ ساختاری که در آن، به جای پاسخگویی نظامی که فقر و محرومیت را تولید کرده، فردی مجازات میشود که تنها تلاش کرده زنده بماند.
فضل احمد معنوی، وزیر پیشین عدلیه، در واکنش به بازداشت او گفته است: «آنچه را که طالبان با دختر ۱۳ ساله انجام دادهاند، نه شریعت است، نه دین و نه غیرت.»
همچنان اتحاد فعالان حقوق بشر با صدور بیانیه و انتشار ویدیو، اعتراف اجباری و بازداشت طالبان را به شدت محکوم کرده و آن را مصداق آشکار شکنجهی روانی، نقض کرامت انسانی و خشونت جنسیتی دانسته است.
سرکوب زنان در افغانستان تنها به محرومیت از آموزش و کار محدود نمیشود؛ بلکه در پیوند با فقر ساختاری، حق زندهماندن آنان را نیز هدف قرار داده است. بدون مقابله با فقر و ایجاد راههای امن و قانونی معیشت برای زنان، این چرخهی خشونت و بیعدالتی همچنان ادامه خواهد یافت.
