شماری از شهروندان در گفتوگو با «صدای زنان افغانستان» میگویند که گراف بیکاری در کشور، بهویژه میان جوانان، به گونهی بیپیشینه افزایش یافته است؛ معضلی که میلیونها تن، بهخصوص جوانان را، تحت تأثیر قرار داده است.
احمدشفیق، ۲۸ ساله، از ولایت سرپل و باشندهی فعلی کابل، میگوید که سه سال پیش از رشتهی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل با نمرهی عالی فارغ شده است؛ اما با فرستادن دهها درخواست به ادارههای طالبان، تا کنون موفق به دریافت وظیفه نشده است.
او میگوید که ادارههای رژیم طالبان تمام طرزالعملهای این گروه را مو به مو پیش میبرند. در برخی ادارهها معیار یک قبضه ریش است، در برخی سابقهی جهاد و در شماری هم واسطه حرف اول را میزند.
به گفتهی احمدشفیق، از میان دهها درخواست کاری (CV) که به ادارههای طالبان فرستاده، حدود پنج ماه پیش تنها وزارت زراعت، آبیاری و مالداری این گروه به منظور شرکت در امتحان رقابتی بستهای خالی با او تماس گرفته بود که پس از سپریشدن امتحان، نام او و دوستانش حتی در میان ناکامها نیز نبود.
او ادارههای طالبان را به «اخذ امتحان صوری» متهم کرده و میگوید که این گروه جوانان و تحصیلیافتهگان را بیگانه و جاسوس میپندارند.
احمدشفیق در بخشی از صحبتهایش میگوید: «از رفتوآمدی که در این مدت به ادارههای طالبان داشتم، مطمئن هستم که فساد و خویشخوری در میان طالبان نسبت به حکومت قبلی بسیار زیاد است. طالبان پیش از آنکه به جوانان فرصت بدهند، به جناح و گروه خودشان میدان میدهند.»
«صدای زنان افغانستان» همچنان با یکی از کارمندان حکومت پیشین در ادارههای طالبان که به تازگی از سوی این گروه تنقیص شده است، گفتوگویی انجام داده که او نیز از فساد طالبان و بیمسئولیتی این گروه پرده برمیدارد.
او که نمیخواهد نامش فاش شود، میگوید در ریاست تحقیق امتحانات کار کرده است. به گفتهی این کارمند پیشین، رژیم طالبان بالای کارمندان حکومت پیشین فشار میآوردند تا سوالات امتحانی را از کتابهای عربی و به زبان پشتو طرح کنند.
او تأکید میکند کتابی که بهعنوان منبع امتحان تصویب شده بود، به جز در مدارس طالبان، در هیچ دانشگاهی کشور تدریس نمیشود. طالبان با برگزاری امتحانهای نمادین و اینگونه تاکتیکها، راه ورود تحصیلکردهگان را بهگونهی سیستماتیک مسدود میکردند.
این کارمند حکومت پیشین از چشمدیدهایش چنین میگوید: «حدود سهونیم سال در این اداره با طالبان کار کردم. گروه حاکم، حتی مقامهای بلندپایهیشان، هیچ باوری به جوانان بهعنوان نیروی انسانی جدید ندارند و هیچ تعهدی در قبال مردم احساس نمیکنند.»
او همچنان در مورد تنقیص بست خود میگوید: «در ادارهی ما بیش از ۲۸۰ کارمند بودند که تعداد اندکی از حکومت پیشین باقی مانده بودند. وقتی مکتوب تنقیص بستها به ریاست ما آمد، ۱۲ نفر، به شمول خودم، شامل تنقیص شدند. افرادی که تنقیص شدند، همه کاربلد و دارای سالها تجربه بودند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که به تازگی سعید خوستی، عضو رژیم طالبان و متهم به تجاوز جنسی، در یک مصاحبهی آنلاین گفته است که ۸۰ درصد کارمندان ادارهها از حکومت پیشین با این گروه کار میکنند.
همزمان با این، «صدای زنان افغانستان» با شماری دیگر از شهروندان نیز مصاحبههایی انجام داده که آنان وضعیت بیکاری را در کشور فاجعهبار توصیف میکنند. پیرمردی که به «کاکا غلام» مشهور است و در ساحهی پلسرخ کابل کراچی دستی دارد، میگوید بعد از آمدن طالبان، «کار و نان» از مردم گرفته شده است.
کاکا غلام شرایط جاری را چنین روایت میکند: «از پیش، روز و روزگار اگر خوب نبود، بد هم نبود. یک دست بله دست میشد، سفرهی مردم خالی نبود. روزی ۱۰۰، روزی ۱۵۰، گاهی زیادتر، گاهی کمتر کمایی میشد؛ حالی همو هم نمیشه.»
او با همان سادگی و لهجهی خودش میگوید: «خدا طالبا ره گم کنه. مردم ره دربهدر کرده. قیمتی شده، بیکاری استه، روزگار مردم روزبهروز بدتر میشه.»
این پیرمرد که نه برای زندگی مجلل، بلکه برای زندهماندن و دوام آوردن در سرمای سخت زمستان کراچی گرفته است، با مشکل حاد معیشتی روبهرو شده و روایت او بازتابدهندهی وضعیت میلیونها شهروند دیگر در کشور است.
افزایش روزافزون بیکاری و گسترش سایهی شوم فقر، زندگی زنان سرپرست خانوادهها را نیز به گونهی مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر قرار داده است. زنانی که پیش از این در ادارهها، بهویژه وزارت معارف، کارمند بودند، با آمدن رژیم طالبان از وظایفشان سبکدوش شدهاند.
این وضعیت نهتنها فشار مالی را بر آنان افزایش داده، بلکه با وضع محدودیتهای نفسگیر و پیدرپی بر زنان، آنان را از نظر روانی نیز دچار افسردگی عمیق کرده است. به گفتهی نهادهای بینالمللی، زنان و دختران در افغانستان عملاً در زندان خانههایشان حبس شدهاند.
موارد یادشده تنها بخشی از وضعیت جاری در کشور است. پیش از این نیز گزارشهایی منتشر شده بود که نشان میداد برخی خانوادهها به دلیل ناداری و ناچاری شدید، به فروش دخترانشان رو آوردهاند.
مصاحبهشوندگان در گفتوگو با «صدای زنان افغانستان» رژیم حاکم را مسئول وضعیت موجود میدانند و تأکید میکنند که این گروه با وجود آگاهی از عمق بحران، همچنان به بیکفایتی و بیخبری خود ادامه میدهد.
گروه طالبان نهتنها خواستها و مطالبات برحق شهروندان را نادیده گرفتهاند، بلکه به هشدارهای پیدرپی نهادهای خارجی و امدادرسان نیز پشت کردهاند. پیشتر برنامهی جهانی غذا در افغانستان، شمار نیازمندان را نزدیک به ۲۲ میلیون نفر اعلام کرده بود.
به گفتهی این نهاد، برنامهی جهانی غذا تنها قادر به همکاری با ۱۷ میلیون نفر است و از این میان، نزدیک به ۵ میلیون نفر دیگر همچنان با گرسنگی حاد دستوپنجه نرم میکنند.
این وضعیت نشان میدهد که برخی خانوادههای بیبضاعت در مواجهه با چالشهای شدید زندگی، ناگزیر به حراج دخترانشان میشوند تا بتوانند برای سایر اعضای خانوادهی خود نانی برای زندهماندن فراهم کنند.
پینوشت: عکس از انترنت
