پنج سال محرومیت از آموزش؛ آینده یک نسل در معرض نابودی است
شبکه‌ی آزادی زنان (FWN)، به مناسبت گذشت پنج سال از محرومیت نظام‌مند دختران افغانستان از آموزش متوسطه و عالی، نگرانی عمیق خود را از تداوم این وضعیت ابراز می‌کند و از جامعه‌ی جهانی، ملل متحد و نهادهای بین‌المللی حقوق بشر می‌خواهد تا برای پایان‌دادن به این محرومیت، اقدامات عملی و مؤثر روی دست گیرند.
پنج سال است که میلیون‌ها دختر در افغانستان از حق اساسی آموزش، رشد فردی، مشارکت اجتماعی و ساختن آینده‌ی خود محروم شده‌اند. این وضعیت دیگر صرفاً یک بحران آموزشی نیست، بلکه فاجعه‌ای انسانی و اجتماعی است که پیامدهای آن آینده‌ی یک نسل و حتی نسل‌های بعدی افغانستان را تهدید می‌کند.
آموزش حق ماست؛ آینده ما قابل معامله نیست.
نسلی که باید امروز در صنف‌های درسی، دانشگاه‌ها و مراکز علمی حضور می‌داشت، اکنون با درهای بسته‌ی آموزش، محدودیت‌های گسترده و آینده‌ای نامعلوم روبه‌رو است. محرومیت از آموزش، به معنای محرومیت از حق انتخاب، استقلال و مشارکت در جامعه است.
با وجود این شرایط دشوار، تلاش برای زنده نگه‌داشتن امید و فرصت‌های آموزشی متوقف نشده است. شبکه‌ی آزادی زنان با امکانات بسیار محدود و در شرایط دشوار، در چندین ولایت افغانستان برای حمایت از دختران تلاش کرده است. در حد توان، فرصت‌های آموزشی و برنامه‌های یادگیری، آموزش‌های مهارتی و دوره‌های آموزشی در خانه‌های امن فراهم شده است. هم‌چنین برای دخترانی که با فشارهای روانی و مشکلات روحی ناشی از شرایط موجود روبه‌رو هستند، تلاش شده است زمینه‌ی حمایت، همراهی و دسترسی به خدمات حمایتی فراهم شود.
این تلاش‌ها نشان می‌دهد که حتی در سخت‌ترین شرایط نیز نمی‌توان امید، آموزش و حق برخورداری از یک زندگی شایسته را از دختران افغانستان گرفت.
پنج سال اعتراض و دادخواهی؛ اما محرومیت هم‌چنان ادامه دارد
در طول پنج سال گذشته، دختران و زنان افغانستان، فعالان حقوق بشر، نهادهای مدنی و حامیان حقوق زنان در داخل و خارج از کشور بارها از طریق اعتراض‌های مدنی، دادخواهی‌ها و کارزارهای آگاهی‌دهی، مخالفت خود را با محرومیت دختران از آموزش اعلام کرده‌اند. صدای اعتراض زنان افغانستان بارها در خیابان‌ها، نشست‌های بین‌المللی، مجامع حقوق بشری و رسانه‌های جهان بلند شده است.
با این حال، با وجود این اعتراض‌ها، درخواست‌ها و واکنش‌های گسترده‌ی بین‌المللی، محرومیت دختران از آموزش هم‌چنان ادامه دارد. شبکه‌ی آزادی زنان تأکید می‌کند که ابراز نگرانی، صدور بیانیه و محکومیت‌های لفظی کافی نیست؛ جامعه‌ی جهانی باید مسئولیت خود را به اقدامات مشخص، مؤثر و قابل سنجش تبدیل کند.
پرسش اساسی ما از جامعه‌ی جهانی
ملل متحد، شورای حقوق بشر، یونسکو، یونیسف و دولت‌های جهان پس از پنج سال چه اقدامات مؤثر و ملموسی برای بازگرداندن حق آموزش دختران افغانستان انجام داده‌اند؟
گزارش‌ها، بیانیه‌ها و ابراز نگرانی‌ها به تنهایی نمی‌توانند آینده‌ی میلیون‌ها دختر را نجات دهند. زمان آن رسیده است که تعهدات بین‌المللی از سطح سخن فراتر رفته و به اقدامات عملی، قابل سنجش و پاسخگو تبدیل شوند.
مطالبات شبکه‌ی آزادی زنان
شبکه‌ی آزادی زنان از جامعه‌ی جهانی، ملل متحد و نهادهای بین‌المللی مسئول می‌خواهد:
۱. برای پایان فوری ممنوعیت آموزش دختران و بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها بدون تبعیض اقدام کنند؛
۲. از ابتکارات آموزشی مستقل و امن برای دختران در داخل افغانستان حمایت عملی و پایدار داشته باشند؛
۳. حمایت‌های روانی، اجتماعی و آموزشی لازم را برای دخترانی که از این محرومیت آسیب دیده‌اند، فراهم سازند؛
۴. عاملان نقض حق آموزش را پاسخگو ساخته و این محرومیت را در سازوکارهای بین‌المللی حقوق بشر به طور جدی پیگیری کنند.
۵. منابع و حمایت‌های مالی و فنی لازم را برای ابتکاراتی اختصاص دهند که در شرایط دشوار، امکان ادامه‌ی آموزش دختران را فراهم می‌کنند.
ما خواهان ترحم نیستیم؛ ما خواهان عدالت، کرامت انسانی و اجرای حقوق بنیادین دختران افغانستان هستیم.
پنج سال محرومیت کافی نیست؟
آینده‌ی دختران افغانستان نباید قربانی سکوت، بی‌عملی و ملاحظات سیاسی شود. جامعه‌ی جهانی باید صدای دخترانی باشد که از حق آموزش محروم شده‌اند و از تلاش زنانی حمایت کند که با وجود تمام محدودیت‌ها، چراغ آموزش را روشن نگه داشته‌اند.
شبکه‌ی آزادی زنان تأکید می‌کند که حق آموزش دختران افغانستان نباید به موضوعی فراموش‌شده در دستور کار جامعه‌ی جهانی تبدیل شود. این حق باید با اقدامات عملی، حمایت مستمر و پاسخگویی تضمین شود.
پنج سال محرومیت، اعتراض و انتظار کافی است. دختران افغانستان حق دارند به مکتب و دانشگاه بازگردند، آزادانه آموزش ببینند و در ساختن آینده‌ی کشورشان سهم داشته باشند. این حق نه امتیاز است و نه خواسته‌ای قابل مذاکره؛ بلکه یکی از حقوق اساسی و غیرقابل انکار انسانی آنان است.
شبکه‌ی آزادی زنان (Free Women Network)
کابل، افغانستان | ۳ نومبر ۲۰۲۶
