۲۵ سال پیش از امروز، در ۱۱ مارچ سال ۲۰۰۱، رژیم طالبان بر پیکر صلصال و شهمامه، دو مجسمهی مشهور بامیان، راکت زدند و این آثار تاریخی ـ فرهنگی را تخریب کردند.
بر اساس گزارشها، در سال ۲۰۰۱ بارها نهادهای ملل متحد، بهویژه سازمان علمی ـ فرهنگی یونسکو، از رژیم طالبان خواستند که بوداهای بامیان را حفظ کنند؛ اما رویکرد تروریستمحور و ضدفرهنگی این گروه بر تخریب صلصال و شهمامه غالب گردید.
به گفتهی باستانشناسان، بوداهای بامیان بیش از ۱۵۰۰ سال قدمت تاریخی دارد و این دو اثر فرهنگی ـ تاریخی نشان از فرهنگ غنی مردمان بومی افغانستان، بهویژه ولایت بامیان، دارد.
رژیم طالبان با تخریب صلصال و شهمامه بار دیگر تلاش کردند که سنت تاریخی، حافظهی جمعی، هویت، میراث مشترک و ملی مردم را از بین ببرند. هرچند پیکر بوداهای بامیان در ظاهر فرو ریخت؛ اما نام آن همچنان جاویدان ماند و دستکم در سطح جهانی زبانزد خاص و عام شد.
منیژه باختری، سفیر پیشین افغانستان در اتریش، با یادآوری این موضوع نوشته است: «طاقچههای خالی در صخرههای بامیان همچنان سخن میگویند. آنها به جهانیان یادآوری میکنند که فرهنگ را نمیتوان با خشونت پاک کرد و حفاظت از میراث فرهنگی از حفاظت از کرامت انسانی و تاریخ جداییناپذیر است.»
خانم باختری در ادامه تأکید کرده است که بوداهای بامیان نهتنها بهعنوان شاهکار فرهنگی، بلکه نماد ماندگار تابآوری و نشانهای از تنوع فرهنگی و میراث متعلق به تمام بشریت است.
اکنون که رژیم طالبان پس از حدود ۲۰ سال دوباره بر اریکهی قدرت تکیه زده است، هنوز هم بارها این گروه از سوی فعالان فرهنگی به «نسلکشی فرهنگی» متهم شدهاند.
از سوی دیگر، رژیم حاکم در این مدت هیچگونه اقدامی برای بازسازی بوداهای بامیان نکردهاند و ماندهی این آثار تاریخی نیز در حال ریزش است.
در زمان جمهوریت، ساختوساز در اطراف بوداهای بامیان به گونهی جدی ممنوع بود و از سوی حکومت مورد پیگرد قرار میگرفت؛ اما رژیم طالبان تمامی این ممنوعیتها را برداشته و زمینهای اطراف آن را به حراج گذاشتهاند.
طالبان در این مدت بارها دشمنی آشکار خود را علیه فرهنگ، زبان و موسیقی ابراز داشتهاند. در سالهای گذشته، این گروه صدها ابزار موسیقی را که نشانهی فرهنگ مردم است، به آتش کشیدهاند.
پینوشت: عکس از انترنت
