گزارشگر: محیا امید
سمیرا (مستعار)، ۲۳ ساله، در حالی که مشغول تدریس در یکی از کورسهای آموزشی در شهر هرات بود، ناگهان متوجه ورود چند عضو طالبان به داخل ساختمان شد.
او که حدود یک سال است در این کورس تدریس میکند، میگوید این افراد بدون مقدمه به سمت اداره رفتند؛ جایی که مدیر مرکز در حال ثبتنام یک شاگرد جدید بود.
او اضافه میکند: «چند دقیقه بعد سروصدا از داخل اداره آمد. وقتی خودم را رساندم، دیدم که مدیر کورس را لتوکوب میکنند. یکی از آنها با سیلی به صورت مدیر زد و تا او خواست حرفی بزند، با لگد شروع به زدنش کردند.»
به گفتهی سمیرا، آنها پنج نفر بودند و فردی که از همه مسنتر به نظر میرسید، با لحن تندی مدیر را مورد خطاب قرار داد و رفتار او را «خلاف اصول» دانست: «با لحنی تحقیرآمیز گفت تو بهعنوان یک مرد مسلمان نمیشرمی که بین زنان بیحجاب کار میکنی؟»
او میافزاید که پس از آن، توجه آنها به سمت استادان جلب شد؛ با وجود اینکه به گفتهی او پوشش کامل داشتند، باز هم مورد توهین قرار گرفتند.
سمیرا توضیح میدهد: «مانتوهای بلند سیاه داشتیم و حتا ماسک زده بودیم، اما همهی ما را داخل یک صنف بردند و در را از بیرون قفل کردند. واقعاً ترسیده بودیم. هیچکس نمیدانست چه اتفاقی قرار است بیفتد.»
او میگوید آنها حدود نیم ساعت در همان صنف ماندند؛ در حالی که هیچ اطلاعی از بیرون نداشتند: «بعضی از استادان گریه میکردند. میترسیدیم که ما را به زندان ببرند. به تشویش شاگردان بودیم و نگران بودیم که مدیر را با خود ببرند یا کورس را برای همیشه ببندند.»
سمیرا میافزاید وقتی در باز شد، تنها مدیر و اعضای طالبان در کورس مانده بودند: «هیچکدام از شاگردها نبودند. قبل از آنکه ما را بیرون کنند، همه را به خانههایشان فرستاده بودند. سر و وضع مدیر خیلی بههم ریخته بود و آثار لتوکوب در صورتش کاملاً مشخص بود.»
به گفتهی او، یکی از نیروهای طالبان بدون اینکه به استادان نگاه کند، با لحنی قاطع گفت: «از امروز کورس بسته است. همهیتان فوراً به خانههای خود بروید.»
سمیرا اضافه میکند که کسی جرأت مخالفت نداشت و مدیر کورس با صدای آهسته از استادان خواسته بود به خانههایشان برگردند و دعا کنند که بتواند دوباره کورس را باز کند.
دو هفته بعد، مدیر کورس با سپردن ضمانت توانست دوباره اجازهی فعالیت بگیرد؛ اما اینبار با قوانین و محدودیتهای تازه.
سمیرا میگوید پیش از این نیز صنفهای دختران و پسران در زمانهای جداگانه برگزار میشد، اما مدیریت در هر دو بخش مشترک بود.
او توضیح میدهد: «حالا مدیر را با یک مدیر زن جایگزین کردهاند و دیگر هیچ مردی اجازه ندارد وارد بخش دختران شود. روی دیوارها و درها نوشتههایی نصب کردهاند مثل “خواهر عزیز، حجابت را رعایت کن” یا “حجاب زینت زن است”.»
او با اشاره به حضور مداوم نیروهای طالبان میگوید: «هر روز یک طالب نوجوان اطراف کورس است. گاهی داخل هم میآید و به کار و حجاب ما نظارت میکند. هر لحظه ممکن است وارد شود و همین باعث ترس ما و شاگردها، بهویژه کودکان، میشود.»
با این حال، او تأکید میکند: «با وجود همه این فشارها، همین که کورس دوباره باز شده و درس ادامه دارد، برای ما مهم است.»
این محدودیتها در حالی ادامه دارد که برای بسیاری از دختران، کورسهای خصوصی تنها مسیر مانده برای آموزش محسوب میشود.
این در حالی است که در دسامبر ۲۰۲۴، ریاست معارف طالبان در هرات با صدور دستور رسمی، ادامهی آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را در مراکز آموزشی خصوصی نیز ممنوع اعلام کرد؛ تصمیمی که در ادامهی سیاستهای محدودکنندهی این گروه بر آموزش دختران اتخاذ شد و دامنهی آن بر کورسهای آموزشی نیز اثر گذاشت. این دستور باعث شد شماری از مراکز آموزشی در هرات یا فعالیت خود را متوقف کنند یا با تغییرات شدید ساختاری و نظارتی دوباره بازگشایی شوند.
پینوشت: عکس از انترنت
