گزارشگر: محیا امید
در پی اعلام یک دستور جدید از سوی طالبان در روز جمعه (۱۵ جوزای ۱۴۰۵) دربارهی پوشش زنان در هرات، نگرانیها در میان خانوادهها و باشندگان این شهر افزایش یافته است.
بر اساس این دستور که در نماز جمعه و مساجد سراسر هرات اعلام شده، زنانی که بدون چادر، بدون پوشش کامل صورت یا با آرایش در اماکن عمومی حضور داشته باشند، از سوی نیروهای امر به معروف طالبان بازداشت و به زندان منتقل خواهند شد.
به گفتهی باشندگان هرات، این دستور پس از نماز جمعه از طریق امامان مساجد به مردم ابلاغ شده و از خانوادهها خواسته شده است زنان و دختران خود را در جریان این مقررات قرار دهند.
نگار، ۲۲ ساله و باشندهی هرات، میگوید از زمانی که پدرش خبر این دستور را پس از نماز جمعه به خانه آورده، ترس و نگرانی بر زندگی روزمرهی خانوادهیشان سایه انداخته است.
او میگوید: «وقتی پدرم این خبر را از مسجد آورد، اولین چیزی که به ذهنم رسید این بود که دارند کاری میکنند که بیرون رفتن برای زنان سختتر از قبل و حتا ناممکن شود. قبلاً هم در هرات محدودیت پوشش زیاد بود، اما اینبار صحبت از بازداشت و زندان است.»
به گفتهی او، نگرانی از اجرای این دستور همه اعضای خانه را آشفته کرده است: «از دیروز به این سو پدرم اجازه نمیدهد از خانه بیرون بروم و حتا نمیگذارد کنار پنجره برویم. میگوید این موضوع را نباید ساده بگیریم، بحث آبرو و امنیت است.»
این نخستین بار نیست که زنان در هرات با محدودیتهای پوششی روبهرو میشوند. پیش از این نیز محدودیتهایی بر رفتوآمد زنان بدون چادر در بازارها، شفاخانهها، ادارات دولتی و حتا استفاده از وسایل نقلیه عمومی اعمال شده بود، اما باشندگان شهر میگویند این نخستین بار است که تهدید به بازداشت و زندان به شکل گسترده و علنی اعلام میشود.
مریم، ۴۳ ساله و مادر دو دختر جوان، میگوید پس از شنیدن این دستور تصمیم گرفته برای دخترانش چادر تهیه کند.
او میگوید: «قبلاً که گفته شده بود هیچ وسیلهی نقلیهای زنان بدون چادر را سوار نکند همیشه از دخترانم میخواستم چادر همراه داشته باشند و آنها هم رعایت میکردند. اما حالا دیگر راهی نیست. برای همین مجبورم بروم بازار و برای دخترانم چادر بخرم، نمیخواهم دخترانم دست این گروه بیفتند.»
او با ابراز نگرانی میافزاید که احتمال تشدید این محدودیتها وجود دارد: «نگرانم این وضعیت بدتر شود. همیشه یک دستور بعد از دستور دیگر میآید و هیچوقت به همینجا ختم نمیشود. میترسم به جایی برسد که بیرون رفتن زنان عملاً ناممکن شود.»
در همین حال، مهران، ۲۸ ساله، که در نماز جمعه در یکی از مساجد هرات حضور داشته است، میگوید امام مسجد پس از پایان نماز این دستور را برای نمازگزاران قرائت کرد.
او میگوید: «امام مسجد گفت ما حکم را خواندیم و خبر را به شما رساندیم، حالا مواظب باشید. اگر زنان و دختران شما به خاطر این موضوع بازداشت شوند، دیگر از ما انتظار کمک و مداخله نداشته باشید.»
مهران میافزاید: «وقتی میبینی چنین حکمی اعلام شده، دیگر بحث انتخاب نیست. آدم مجبور میشود به خانوادهاش بگوید که احتیاط کنند. من نمیخواهم خواهر و مادرم به خاطر این موضوع دچار مشکل شوند.»
همزمان با افزایش نگرانیها دربارهی اجرای این دستور، شاهدان عینی و باشندگان هرات میگویند تنها یک روز پس از اعلام رسمی آن، نیروهای امر به معروف طالبان شماری از زنان را در نقاط مختلف شهر بازداشت کردهاند.
به گفتهی شاهدان، روز شنبه (۱۶ جوزا) نیروهای امر به معروف طالبان در بخشهایی از شهر هرات، از جمله محدودهی فروشگاه قصر هرات، جادهی لیلامی و الماس شرق، تعدادی از زنان را که با مانتو از مراکز خرید بیرون میشدند بازداشت کرده و با موترهای خود از محل انتقال دادهاند.
معصومه، یکی از شاهدان این رویداد، میگوید: «من داخل تاکسی بودم و از آنجا صحنه را دیدم. اول فکر کردم مأموران فقط تذکر میدهند، اما بعد دیدم چند زن را کنار موترها نگه داشتند و سوار کردند. مردم ایستاده بودند و نگاه میکردند، اما کسی چیزی نمیگفت.»
برخی باشندگان شهر نیز ادعا میکنند زنانی که در این عملیات بازداشت شدهاند به گازرگاه هرات منتقل شدهاند و احتمال دارد با بازداشتهای طولانیمدت روبهرو شوند. با این حال، رسانهی «صدای زنان افغانستان» تاکنون نتوانسته است این موضوع را به طور مستقل تأیید کند.
طالبان پیش از این نیز محدودیتهای گستردهای بر پوشش و حضور زنان در اماکن عمومی اعمال کرده بودند. باشندگان هرات میگویند نظارت بر پوشش زنان در ماههای اخیر به طور محسوسی افزایش یافته است. با این حال، بسیاری از خانوادهها معتقدند اعلام علنی تهدید به بازداشت و زندان در مساجد، مرحلهی تازهای از تشدید محدودیتها را رقم زده و فضای نگرانی و ترس را در شهر گسترش داده است.
پینوشت: عکس از انترنت
