در پی انتشار اصولنامهی جزایی محکمههای رژیم طالبان، این طرزالعمل با جنجالها، واکنشها و انتقادهای فراوانی مواجه شده است. در مقابل، طالبان هرگونه انتقاد از آن را جرم خوانده و عملاً منتقدان را به مجازات تهدید کردهاند.
اصولنامهی جزایی قوانین چندانی دربارهی زنان مطرح نکرده است، زیرا پیشتر فرمانهای زیادی علیه زنان صادر شده و عملاً جایی برای ممنوعیتهای جدید نمانده است. با این حال، این اصولنامه دارای چند نکتهی تازه است.
به لحاظ ساختاری، مهمترین نکته، نهادینه شدن تبعیض و طبقاتی شدن مجازاتهاست که در این اصولنامه به صراحت بیان شده است.
رژیم طالبان در این «اصولنامهی جزایی»، شهروندان را به چهار دسته تقسیم کرده که برخی از آنان با در نظر داشتن جایگاه اجتماعیشان، از مجازات معاف دانسته شدهاند.
دستهبندی طالبان از شهروندان شامل طبقات «ملا، اشراف، متوسط و پایین» است که تنها بر دو صنف اخیر، یعنی طبقهی متوسط و پایین، مجازات شلاق و زندان تطبیق میشود.
«صدای زنان افغانستان» با بررسی و ریشهیابی این اصولنامه دریافته است که زنان و دختران عملاً در طبقههای دریافتکنندهی مجازات قرار میگیرند؛ زیرا زنان به دلیل ممنوعیت تحصیل، امکان ورود به طبقهی ملا را ندارند و به دلیل ممنوعیت کار نیز نمیتوانند به طبقهی تجار و اشراف راه یابند. بنابراین، زنان به گونهای سیستماتیک در دو طبقهی محکومان به حبس و خشونت فیزیکی قرار داده میشوند.
به گفتهی آگاهان، در حال حاضر زنان و دختران از یکسو تحت فشار شدید روانی قرار دارند، زیرا در نوعی زندان خانگی به سر میبرند و از سوی دیگر، شماری از آنان در معرض خشونت، آزار و اذیت سیستماتیک قرار گرفتهاند.
در مادهی ۳۴ این اصولنامه، زنان کاملاً تابع مردان دانسته شده است: «اگر زن بدون اجازهی شوهر به خانهی پدرش برود و بماند، و پدر با وجود درخواست شوهر و حکم قاضی، زن را تحویل ندهد، هر دو [پدر و دختر] به سه ماه حبس محکوم میشوند.»
شهرزاد اکبر، رئیس کمیسیون حقوق بشر در حکومت پیشین، به تازگی در گفتوگو با رادیو بیبیسی گفته است که این اصولنامهی طالبان، نقض فاحش حقوق بشر است و به کرامت انسانی شهروندان لطمه میزند.
به گفتهی خانم اکبر، در همهی کشورها، چه اسلامی و چه غیر اسلامی، شهروندان از حقوق و هویت مساوی برخوردارند؛ اما در نظام خودخواندهی طالبان، شهروندان به درجه یک تا درجه چهار تقسیم شدهاند.
البته باید افزود که در رژیم طبقاتی و سلسلهمراتبی طالبان، جایگاه زنان در پایینترین مراتب قرار میگیرد؛ زیرا این چهار درجهی نامبرده، اساساً دربارهی مردان تعریف شده است و از آنجا که طالبان زنان را فرودستتر از مردان میدانند، مراتب نانوشته و پایینتری برای زنان در نظر گرفته میشود.
خانم اکبر و دیگر آگاهان با ابراز نگرانی از تطبیق این اصولنامه تأکید میکنند که طالبان عملاً خشونت پایدار را فراگیر و نهادینه ساختهاند. افغانستان هر روز بیش از پیش برای زنان و دختران، ناامنتر و غیرانسانیتر میشود.
پینوشت: عکس از انترنت
