گزارشگر: علی امید
انجمن اجتماعی و فرهنگی افغانستان – ناحیهی کاسفلد، با همکاری نهادهای همسو، برنامهی ویژهای را به مناسبت روز جهانی زن و در همبستگی با زنانِ در بندِ افغانستان برگزار کرد. این مراسم با محوریت روز جهانی زن و بررسی وضعیت کنونی زنان افغانستان، با حضور افغانستانیهای ساکن در نواحی شهر کاسفلد و شماری از مهمانان آلمانی برگزار شد. گردانندگی این برنامه را بانو لیلا امید و بانو نوریه جعفری بر عهده داشتند.
در آغاز برنامه، مجریان ضمن خوشآمدگویی به مهمانان، محتوای برنامه را به دو زبان فارسی و آلمانی معرفی کردند و سپس سرود ملی افغانستان پخش شد.
در نخست، خانم گلنما جویا، روز جهانی زن را تبریک گفته و ابراز امیدواری کرد که مادران دیگر خشونتها و نابرابریها را تجربه نکنند.
پس از آن، خانم نوریه جعفری سخنرانیای را به زبان آلمانی دربارهی وضعیت و مشکلات زنان در افغانستان ارائه کرد. او در سخنان خود به دستاوردها و حضور فعال زنان در حکومت پیشین، در عرصههایی چون رسانهها، پارلمان، دانشگاهها و ادارات دولتی اشاره کرد و همچنان بر اهمیت حق تحصیل، کار و مشارکت اجتماعی آنان تأکید نمود.
در ادامه، به وضعیت کنونی زنان در افغانستان تحت حاکمیت طالبان پرداخته شد و محدودیتهایی چون بسته شدن مکاتب و دانشگاهها به روی دختران، منع کار زنان و محدود شدن حضور آنان در عرصههای اجتماعی مورد اشاره قرار گرفت. همچنین به داستان «نوریه» اشاره شد؛ زنی که برای بقای زندگی خود ناچار شده بود لباس مردانه بپوشد.
خانم جعفری همچنان بر ضرورت توجه و حمایت جامعهی جهانی از حقوق زنان افغانستان تأکید کرد. در این ارائه، به محدودیتهای اجتماعی و قانونی ایجادشده توسط طالبان، تأثیرات منفی آن بر بخشهای صحی و بهداشتی، کمبود پرسونل زن و خطرات موجود برای زنان نیز پرداخته شد.
در پایان، از مقاومت زنان افغانستان، مشارکت آنان در اعتراضات خیابانی، ابتکارات آموزشی مخفی و فعالیتهای شبکهسازی در سطح بینالمللی نیز یاد شد.
سپس رحمتالله رضایی به زبان آلمانی دربارهی هشتم مارچ، سخنرانی کرد. او در سخنان خود به اهمیت این روز و نقش آن در حمایت از حقوق زنان اشاره کرد و در ادامه به بررسی وضعیت زنان در افغانستان پرداخت. وی همچنان از مردم آلمان به خاطر همکاریها و حمایتهایشان از زنان افغانستان قدردانی و تشکر کرد.
در ادامه، خانم صفا الهانیک، سخنگوی گروه محلی دولمن/کاسفلد از سازمان عفو بینالملل، در سخنرانی خود به مناسبت روز جهانی زن گفت که این روز هم فرصتی برای بزرگداشت دستاوردها و شجاعت زنان در سراسر جهان است و هم هشداری برای یادآوری اینکه بسیاری از زنان هنوز از حقوق اساسی خود محروماند.
او وضعیت زنان در افغانستان را نمونهای ملموس از نقض حقوق زنان دانست و افزود که پس از به قدرت رسیدن طالبان، محدودیتهای شدیدی در برابر زنان و دختران اعمال شده است؛ از جمله ممنوعیت تحصیل در مکاتب و دانشگاهها، محرومیت از حضور در پارکها، ورزشگاهها و بسیاری از محلهای کار، و نیز اعمال قوانین سختگیرانهی اجتماعی در زمینهی پوشش و رفتار زنان. به گفتهی او، این محدودیتها باعث از دست رفتن استقلال اقتصادی زنان و افزایش فقر شده و همزمان خشونتهای جنسیتی، ازدواجهای اجباری و بازداشتهای خودسرانه نیز افزایش یافته است.
با وجود این شرایط، خانم الهانیک به شجاعت زنانی مانند منیژه صدیقی اشاره کرد که به دلیل فعالیتهای مدنی و حمایت از حقوق زنان توسط طالبان بازداشت شد، اما در پی فشارهای بینالمللی آزاد گردید؛ موضوعی که به گفتهی او نشان میدهد توجه جهانی و همبستگی بینالمللی میتواند تأثیرگذار باشد.
او همچنان به نقش سازمان عفو بینالملل اشاره کرد و گفت که این نهاد جهانی حقوق بشر با بیش از ۱۰ میلیون عضو در بیش از ۱۵۰ کشور، موارد نقض حقوق بشر را مستند کرده و از طریق اقدامات فوری (Urgent Actions) از افراد در معرض تهدید حمایت میکند. به گفتهی او، حتی نامهها و امضاهای سادهی مردم میتواند فشار قابل توجهی بر دولتها وارد کند. وی در این زمینه به نمونهی فردی به نام بائوما از جمهوری دموکراتیک کنگو اشاره کرد که پس از یک کارزار گستردهی نامهنگاری آزاد شد.
او در پایان سخنان خود، همبستگی بینالمللی در حمایت از حقوق زنان را ضروری دانست و گفت که زنان افغانستان هر روز شجاعت و مقاومت خود را نشان میدهند. خانم الهانیک در پایان از حاضران دعوت کرد تا در کمپین جهانی عفو بینالملل برای حمایت از کارگران نساجی در بنگلادش، هند، پاکستان و سریلانکا شرکت کرده و با امضا و اقدام عملی از حقوق زنان حمایت کنند.
پس از آن، خانم زرغونه ولی، ژورنالیست و کنشگر سیاسی، به صورت آنلاین به زبان فارسی و آلمانی دربارهی وضعیت زنان افغانستان صحبت کرد. ایشان روز جهانی زن را تبریک گفت و به تاریخچهی شکلگیری آن اشاره کرد.
خانم ولی توضیح داد که پس از به قدرت رسیدن طالبان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، زنان به تدریج از زندگی عمومی، تحصیل و کار محروم شدهاند و میلیونها زن و دختر از حقوق اساسی خود بازماندهاند. او از جامعهی جهانی و سازمانهای حقوق بشری خواست که برای حمایت از زنان افغانستان عملاً اقدام کنند.
در بخش دوم برنامه نمونههایی از صنایع دستی زنان افغانستان که توسط بانوان حاضر در جلسه تهیه شده بود، به نمایش گذاشته شد.
همچنین نمایشگاه عکاسی و گرافیک آثار علی امید، از استادان پیشین دانشکدهی هنرهای زیبای دانشگاه کابل، که با محوریت زنان برگزار شده بود، مورد بازدید قرار گرفت. این آثار هنری وضعیت زنان افغانستان و مشکلات اجتماعی مردم این کشور را به تصویر میکشید.
علی امید برای مهمانان توضیح داد که وضعیت زنان در افغانستان چگونه تغییر کرده است. او به دوران نخست طالبان اشاره کرد؛ زمانی که زنان از تحصیل و کار منع شده و حضورشان در جامعه تقریباً به صفر رسید. سپس به دوران جمهوریت پرداخت، دورهای که زنان توانستند بار دیگر وارد مکاتب، دانشگاهها، ادارات دولتی و رسانهها شوند و نقش فعال خود را در جامعه ایفا کنند.
اما پس از بازگشت دور دوم طالبان، وضعیت زنان بار دیگر محدود شد و آزادیها و حقوقی که در دوران جمهوریت کسب کرده بودند، از آنان گرفته شد. امید با توضیح هر اثر هنری، جایگاه زنان در این سه دوره تاریخی را برای نمایندگان نهادهای آلمانی تشریح کرد و با تصاویر و روایتهای خود نشان داد که زنان افغانستان همواره با مقاومت و تلاش برای حفظ حضور و حقوق خود میجنگند.
این نمایشگاه نهتنها روایتگری بود، بلکه صدای زنان افغانستان و مشکلات اجتماعی آنان را نیز به بینندگان منتقل میکرد.
همچنان خانم ایوا زیمباخ (Eva Sembach) به نمایندگی از ابتکار پناهندگی کاسفلد (FI) دربارهی وضعیت زنان سخنرانی کرد. وی بر اهمیت برابری جنسیتی و حق تحصیل برای زنان تأکید نمود و یادآور شد که در آلمان برابری زنان و مردان در قانون اساسی (Grundgesetz) گنجانده شده است. به گفتهی او، این موفقیت نتیجهی تلاش چند زن شجاع بود که بدون عضویت در هیچ حزب سیاسی، توانستند مردان حاضر در گردهمایی قانونگذاری را قانع کنند.
خانم زیمباخ ابراز خوشحالی کرد که در کشوری زندگی میکنند که برابری واقعی برقرار است و افزود که چنین شرایطی باید در افغانستان، ایران و دیگر کشورهای جهان نیز ایجاد شود. وی همچنین به نقش تاریخی زنان در علم، اکتشافات و هنر اشاره کرد و یادآور شد که زنان در طول تاریخ برای حق تحصیل و حضور در دانشگاه مبارزه کردهاند. نمونههایی مانند ماری کوری (Marie Curie) نشاندهنده توانمندی و قدرت زنان است. او همچنین آثار هنری زنان را تحسین و آنها را نمونهای از خلاقیت و استعداد فوقالعاده دانست.
در بخش پایانی سخنان خود، خانم زیمباخ به شجاعت زنان مهاجر اشاره کرد که برای داشتن زندگی آزاد، وطن خود را ترک کرده و با زبان و فرهنگ ناآشنا کنار آمدهاند. وی این شجاعت را ستود و از فرصت حضور در کنار این زنان قدرتمند ابراز خوشحالی و قدردانی نمود.
در بخشی از برنامه، ستایش راشد، مقالهای درباره زنان افغانستان به زبان آلمانی ارائه کرد و گفت در زمانی که ما کودکان، در صنف پنجم شیرینی یادگیری را تجربه میکردیم، افغانستان و کابل به دست گروه تروریستی طالبان سقوط کرد. این سقوط تنها پایان یک حکومت نبود؛ بلکه از بین رفتن ارزشهای انسانی، مدنی و دموکراتیک و حقوق بشر را نیز به همراه داشت؛ حقوقی که افغانستان تازه آن را تجربه میکرد.
ستایش راشد افزود که امروز، چهار سال و هشت ماه پس از آن رویداد غمانگیز، او در آلمان مشغول تحصیل در کلاس دهم است و در یکی از دموکراتیکترین کشورهای جهان آموزش میبیند. با این حال، میلیونها زن و دختر دیگر در افغانستان گرفتار شدهاند؛ در زندانی به نام افغانستان، جایی که بهترین سالهای زندگی خود را باید در خانه بگذرانند.
به گفتهی وی، همسنوسالانش اجازه ندارند بدون همراه مرد از خانه خارج شوند و از تفریح، گردش و اوقات فراغت محروماند. حتی عشق و روابط انسانی برای آنها تهدیدی جدی است و در خطر سنگسار یا اعدام قرار دارد. در شرایطی که آموزش وجود ندارد، فرصت کار و درآمد نیز از میان رفته و بسیاری مجبورند هویت زن بودن خود را پنهان کنند، لباس مردانه بپوشند و خود را به شکل مرد درآورند تا بتوانند زندگی کنند.
در ادامهی برنامه، آصف سحر از اعضای انجمن، شعری از نادیا انجمن، شاعر افغانستانی که خود قربانی خشونت خانوادگی بوده، را دکلمه کرد؛ شعر معروف «نیست شوقی که زبان باز کنم، از چه بخوانم؟ من که منفور زمانم، چه بخوانم چه نخوانم» را. آقای سحر در توضیح این شعر به زبان آلمانی گفت که آثار نادیا انجمن، به روشنی وضعیت سرکوب زنان در افغانستان را بازتاب میدهد.
در بخش پایانی برنامه، خانم مینه ولیزاده قطعنامهی انجمن اجتماعی و فرهنگی افغانستان – ناحیهی کاسفلد را، که به مناسبت هشتم مارچ، روز جهانی زن، تهیه شده بود، قرائت کرد. این قطعنامه با تأکید بر کرامت انسانی، برابری حقوق زن و مرد و دفاع از حقوق زنان افغانستان، موارد زیر را اعلام میکرد:
۱- ما بر حق بنیادین آموزش برای همه دختران و زنان افغانستان تأکید میکنیم و محروم کردن آنان از تحصیل را بیعدالتی و نقض آشکار حقوق بشر میدانیم.
۲- ما حق زنان برای کار، مشارکت اجتماعی و حضور فعال در تمامی عرصههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را حق مسلم و غیرقابل سلب میدانیم.
۳- ما هرگونه تبعیض، خشونت و سرکوب علیه زنان را محکوم کرده و خواستار توقف فوری آن هستیم.
۴- ما از جامعهی جهانی و نهادهای حقوق بشری میخواهیم که در برابر نقض حقوق زنان افغانستان سکوت نکنند و با اقدامهای عملی و مؤثر از آنان حمایت کنند.
۵- ما مراتب قدردانی خود را از دولت و مردم آلمان به خاطر فراهم کردن محیطی امن و ایجاد بستر حمایتگرایانه برای مهاجرین ابراز میداریم و بر استمرار حمایتهای آنان از حقوق زنان افغانستان تأکید میکنیم.
۶- ما متعهد میشویم در جامعه خود، فرهنگ احترام به برابری جنسیتی، آموزش دختران و توانمندسازی زنان را گسترش دهیم.
۷- ما اعلام میکنیم که صدای زنان افغانستان خاموششدنی نیست و تا تحقق عدالت، برابری و آزادی، در کنار آنان خواهیم ایستاد.
در قطعنامه ابراز امیدواری شده است که روزی فرا برسد تا زنان افغانستان با آزادی، امنیت و برابری کامل در همه عرصههای زندگی بدرخشند.
در پایان قابل یادآوری است که نهادهای مانند:
1. Förderung NRW – برنامهی حمایت مالی ایالت نوردراین – وستفالن
2. KI – Kommunales Integrationszentrum Kreis Coesfeld – مرکز ادغام ناحیه کاسفلد
3. FI Coesfeld – ابتکار پناهندگی شهر کاسفلد
4. ÖFID – Ökonomische Flüchtlinge Initiative Dülmen – ابتکار پناهندگان اقتصادی دولمن
5. Caritas – کاریتاس
انجمن اجتماعی و فرهنگی افغانستان در ناحیهی کاسفلد را در تدویر و برگزاری این برنامهی مهم حمایت کردهاند.
