پس از فروپاشی افغانستان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱ و حاکمیت دوبارهی رژیم طالبان، تشکیلات حکومت پیشین تقریباً به گونهی کامل از هم پاشید. اعضای جنگسالار رژیم طالبان بر اریکهی قدرت تکیه زدند.
گروه طالبان افراد وفادار به خود را که به گفتهی آنان در ۲۰ سال «جهاد» جنگیده بودند، در ادارهها گماشتند؛ اما به باور بسیاری از شهروندان، این افراد سابقهی ترور، خشونت و تجاوز داشتهاند و جای افراد متخصص و باتجربه را گرفتند.
در این میان، شماری از کارمندان ملکی مرد در بستهای پایین (۴، ۵ و ۶) حفظ شدند و برخی دیگر نیز به مرور از وظایفشان برکنار شدند. در اواخر سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، هزاران تن از کارمندان ملکی مرد حکومت پیشین، با حکم تنقیص ملا هبتالله، وظایفشان را از دست دادند.
اما زنان کارمند، چه در بخشهای نظامی و چه در بخشهای ملکی و خدماتی، از همان نخستین روزهای حاکمیت طالبان، با ایدیولوژی مردسالارانه، تبعیض و حذف سیستماتیک روبهرو شدند.
گروه حاکم نهتنها زنان را از وظایفشان برکنار کردند، بلکه سرکوب، تهدید و قتل را نیز علیه زنان و دختران اعمال کرده و آنان را از ابتداییترین حقوق انسانیشان، از جمله آموزش، تحصیل، کار و سفر، محروم ساختهاند.
یافتههای «صدای زنان افغانستان» نشان میدهد که در حال حاضر، از میان ۲۳ وزارتخانه و دهها اداره و ریاست مستقل، زنان تنها در چهار وزارتخانه و چند اداره و ریاست حضور دارند که در برخی موارد، این حضور «نمادین و غیررسمی» است.
رژیم طالبان دستکم زنان را از ۱۹ وزارتخانه و دهها اداره و ریاست مستقل حذف کردهاند. آمارها نشان میدهد که در دورهی حکومت پیشین، حدود ۲۵ تا ۲۸ درصد کارمندان دولتی را زنان تشکیل میدادند؛ اما این رقم در ادارهی طالبان به کمتر از پنج درصد کاهش یافته است.
در حال حاضر، زنان در تشکیلات وزارتهای معارف و صحت عامهی طالبان به صورت رسمی فعالیت کرده و معاش دریافت میکنند؛ هرچند حضور آنان در این دو وزارت، نسبت به حکومت پیشین، به گونهی چشمگیری کاهش یافته است.
یک منبع به «صدای زنان افغانستان» میگوید که زنان در ساختار رسمی وزارت داخلهی طالبان حضور ندارند؛ بلکه تنها به گونهی غیررسمی و قراردادی، در موارد خاص، از آنان استفاده میشود.
به گفتهی این منبع، رژیم طالبان به منظور تبلیغات و سفیدنمایی، حضور شمار اندکی از زنان را در چوکات این وزارت حفظ کردهاند.
همزمان، منبع دیگری که نمیخواهد نامش فاش شود، به «صدای زنان افغانستان» میگوید که رئیس زنان تجارتپیشه و متشبث در وزارت صنعت و تجارت طالبان نیز یک زن است؛ اما تاکنون هیچ تصویری از او منتشر نشده است.
طالبان همچنان در ادارههای پاسپورت و تذکره، از زنان در بخش خدماترسانی به مراجعان زن استفاده میکنند؛ اما منابع میگویند که این گروه در ماههای اخیر، شماری از کارمندان زن را نیز از این ادارهها برکنار کردهاند.
به گفتهی منابع، طالبان به کارمندان زن این ادارهها گفتهاند که شمار مراجعان زن کاهش یافته و بودجهی دولتی نیز کم شده است؛ بنابراین، شماری از زنان از وظایفشان تنقیص شدهاند.
هرچند «صدای زنان افغانستان» دربارهی حضور زنان شاغل در زندانهای طالبان اطلاعات کافی در اختیار ندارد، پیش از این، اظهارات شماری از زنان رهاشده از زندانهای طالبان نشان میداد که هیچ کارمند زنی در زندانهای این گروه حضور ندارد.
با اینحال، یافتهها و گفتوگو با منابع نشان میدهد که رژیم حاکم، حضور زنان کارمند را در ۱۹ وزارتخانه به صفر رسانده و تلاش برای کاهش حضور آنان در سایر وزارتخانهها نیز ادامه دارد.
یکی از پررفتوآمدترین ادارهها برای زنان در ساختار حاکمیت طالبان، دادگاه عالی این گروه است. زنان با مراجعه به این دادگاه، خواهان بررسی و پیگیری عرایض و درخواستهایشان هستند؛ اما در ساختار تشکیلاتی این دادگاه نیز هیچ زنی حضور ندارد.
گروه طالبان در بیش از چهار سال گذشته، افزون بر تصرف وزارت امور زنان و جایگزینی آن با «وزارت امر به معروف، نهی از منکر و سمع شکایات»، سایر وزارتخانهها و ادارهها را نیز کاملاً مردانه ساختهاند.
این وضعیت خفقانآور و هراسانگیز، هر روز ترس، تهدید و سرکوب را علیه زنان افزایش داده است. در روزهای اخیر نیز چندین مورد قتل، بدرفتاری و خشونت علیه زنان، توسط گروه حاکم و خانوادهها گزارش شده؛ اما پروندههای آنان، مانند سالهای گذشته، بدون بررسی و پیگیری مانده است.
پینوشت: عکس از انترنت
