گزارشگر: ملیحه افضلی
اعتراضاتی که در روزهای اخیر در شهر هرات و در واکنش به بازداشت زنان و تشدید محدودیتهای طالبان علیه دختران آغاز شد، به سرعت از مرزهای افغانستان فراتر رفت و به حرکتی جهانی در حمایت و همبستگی با زنان افغانستان تبدیل شد.
نخستین جرقهی این اعتراضات در ۹ جون، در منطقهی جبرئیل هرات زده شد؛ جایی که زنان و شهروندان معترض در برابر سیاستهای محدودکنندهی طالبان ایستادند.
این اعتراضات با برخوردهای خشونتآمیز، بازداشت معترضان، زخمیشدن شماری از شهروندان و گزارشهایی از تلفات همراه بود.
با این حال، سرکوب نتوانست صدای اعتراض را خاموش کند و هرات به نمادی از مقاومت زنان در برابر محدودیتها بدل شد.
در ادامه، موجی از همبستگی جهانی شکل گرفت و دستکم در ۱۴ شهر جهان تجمعها و گردهماییهایی در حمایت از زنان هرات برگزار شد.
معترضان در کشورهای مختلف با شعار «تحصیل، کار، آزادی» خواستار پایان سیاستهای سرکوبگرانهی طالبان شدند و صدای زنان افغانستان را به گوش جهان رساندند.
این گردهماییها با حضور فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر، خبرنگاران، کنشگران زن، مردان حامی حقوق زنان و شهروندان افغانستان مقیم کشورهای مختلف برگزار شد.
آلمان و ایران در ۱۲ جون، کانادا در ۱۳ جون، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا و پاکستان در ۱۴ جون و سویس، بریتانیا، فنلند و اتریش در ۱۵ جون شاهد تجمعهای اعتراضی بودند.
با وجود تفاوتهای جغرافیایی، پیام همهی این اعتراضات یکسان بود؛ مخالفت با سرکوب زنان و حمایت از حق آموزش، کار و آزادی.
همزمان با اعتراضات خیابانی، جنبشهای مدنی و نهادهای مستقل نیز با انتشار اعلامیهها، برگزاری نشستهای مشترک، اسپیسهای آنلاین و صدور قطعنامههای گوناگون، حمایت خود را از زنان هرات اعلام کردند.
این واکنشها نشان داد که مسألهی زنان افغانستان همچنان در مرکز توجه بخشی از جامعهی مدنی منطقه و جهان قرار دارد.
فعالان حقوق زنان در پاکستان و شماری از شخصیتها و نمایندگان کشورهای خارجی نیز بازداشت زنان در هرات را محکوم کرده و آن را اقدامی خشونتآمیز و زنستیزانه توصیف کردند.
این موضعگیریها بر فشارهای سیاسی و رسانهای علیه طالبان افزود.
در سطح بینالمللی نیز بازتاب این رویدادها ادامه یافت.
ملاله یوسفزی، برندهی جایزهی صلح نوبل، در ۱۵ جون با یادآوری وضعیت زنان افغانستان، بهویژه زنان بازداشتشده در هرات، تأکید کرد که کشورهای اروپایی نباید طالبان را به نشستهای رسمی دعوت کنند؛ زیرا به باور او، این گروه مسئول یکی از جدیترین بحرانهای حقوق بشری علیه زنان است.
همچنین شورای امنیت ملل متحد، همزمان با تمدید یکسالهی مأموریت یوناما، قطعنامهای را تصویب کرد که در آن از ادبیاتی متفاوت نسبت به گذشته استفاده شده بود.
تغییر عنوان طالبان از «مقامات بالفعل» به «مراجع مرتبط» با استقبال شماری از فعالان سیاسی و مدنی، از جمله فوزیه کوفی، عضو پیشین پارلمان افغانستان، روبهرو شد و از سوی آنان نشانهای از احتیاط بیشتر جامعهی جهانی در قبال مشروعیتبخشی به طالبان تلقی شد.
اگرچه اعتراضات هرات در ابتدا واکنشی محلی به بازداشت زنان بود، اما گسترش حمایتهای جهانی نشان داد که مسألهی حقوق زنان افغانستان همچنان توانایی بسیج افکار عمومی را دارد.
هرات در روزهای اخیر نهتنها یک شهر معترض، بلکه به نمادی از مبارزه زنان برای حق آموزش، کار و آزادی و نقطهای برای شکلگیری همبستگی جهانی تبدیل شده است.
