پرونده‌ی زنان تأثیرگذار افغانستان-۶
پژوهشگر: قوم‌شاهی
… و در این شماره از سلسله‌پرونده‌ی «زنان تأثیرگذار افغانستان»، به «شعبانه بسیج راسخ» می‌پردازیم؛ زنی که صدای آموزش دختران افغانستان است و راوی دو دوره از حکومت امارت طالبان بوده است. نشریه‌ی صدای زنان افغانستان، به دنبال شناسایی و معرفی چنین زنان تأثیرگذار و گذر از روایت صرفاً زنان تحت ستم و اندوه است؛ زیرا طرح چهره‌های تأثیرگذار زنان افغانستان، عاملیت زنان افغانستان را نشان می‌دهد تا زنان صرفاً مظلوم و بی‌صدا.
شعبانه بسیج راسخ که در منابع آنلاین به شکل نادرست «شبانه» نوشته شده، آموزگار، کارآفرین اجتماعی و فعال آموزش دختران در افغانستان، بنیان‌گذار و رئیس «مکتب رهبری افغانستان» SOLA (School of Leadership Afghanistan) است. کسی که به دلیل فعالیت‌های آموزشی‌اش در منابع بین‌المللی با عنوان «دسترسی دختران افغانستان به آموزش با کیفیت» شناخته شده است.
کارنامه‌ی اثرگذاری شعبانه بسیج راسخ در جامعه‌ی افغانستان
تأسیس مکتب رهبری افغانستان («سوله» SOLA)
سال ۲۰۰۸، افغانستان در وضعیت وخیم و شدید امنیتی و سیاسی قرار داشت؛ سالی که به «بدترین سال» پس از حضور جامعه‌ی جهانی در افغانستان تعبیر شده است. حملات گروه تروریستی طالبان ۳۰ درصد افزایش یافته بود. شعبانه بسیج راسخ، در آن سال دانشجوی سال اول کالج میدلبری (Middlebury College) در امریکا، لبریز از انگیزه و هدفمندی آموزشی برای دختران وطنش بود.
او در این سال، دست به اقدامی مهمی زد: تأسیس «مکتب رهبری افغانستان» یا «سوله» (SOLA: School of Leadership Afghanistan)؛ مکتبی برای دختران افغانستان. او در آن زمان که با انگیزه و آرزو این مکتب را برای دختران تأسیس کرد، قطعاً نمی‌دانست که ۱۳ سال بعد دروازه‌های آموزش از سوی امارت طالبانی به روی زنان و دختران مطلقاً بسته خواهد شد.
سوله در آغاز به‌عنوان یک برنامه‌ی آموزشی برای دختران افغانستان بود، و در آغاز با هدف فراهم‌کردن آموزش با کیفیت برای دختران افغانستان ایجاد شد؛ اما در سال ۲۰۱۱، زمانی که شعبانه بسیج راسخ در افغانستان برگشت، «سوله» را به شکل مکتب شبانه‌روزی تمام وقت در شهر کابل راه‌اندازی کرد. در نخستین فعالیت این مکتب، گروه ۲۴ نفری دانش‌آموز خود را پذیرفت. این مکتب از ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ در کابل فعالیت کرد. حوزه‌ی فعالیت وی آموزش دختران از متوسطه به بالا بود.
پس از ۱۳ سال از آغاز تأسیس «سوله» دولت جمهوری در یک تبانی بین‌المللی جای خود را به گروه طالبان افغانستان داد و این گروه، امارت خود را اعلام کرد. پس از سقوط دولت جمهوری شعبانه بسیج راسخ در بین دو انتخاب ماند: یا مکتب رهبری افغانستان را ببندد یا راه گریز را پیدا کند.
وی انتخاب دوم را برگزید. انتخاب بسیار دشواری. سپس او و تیم کاری‌اش برای محافظت از دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان، سوابق دانش‌آموزان را سوزاندند تا اطلاعات هویتی آنان به دست گروه طالبان نیفتد. روایتی بسیار نادر و وحشتناک در تاریخ افغانستان که هویت دانش‌آموزان صرفاً به خاطر آموزش سوزانده شود. این، یعنی آتش‌زدن به خرمن پیشینه و سوابق فرهنگی و آموزشی کشور. این، یعنی سند رسوایی گروه اسلامی طالبان که حتی با آموزش سر ناسازگاری دارد. بی‌گمان، رسوایی از این بالاتر در هیچ اسناد تاریخی پیدا نخواهد شد.
سرانجام، به تاریخ ۲۰ اوت ۲۰۲۱، شعبانه بسیج راسخ توانست نزدیک به ۲۵۰ تن از جامعه‌ی سوله را شامل دانش‌آموزان، کارکنان و اعضای خانواده از افغانستان خارج کند و در کشور رواندا ساکن بسازد. بخش جالب روایت سوله در این‌جاست که در ۲۹ اوت همان ماه، یعنی ۵ روز بعد از این‌که مدرسه در کشور رواندا انتقال یافت، فعالیت خود را از سر گرفت.
این اتفاق، نقطه‌ی عطفی در تاریخ «سوله» و نظام آموزشی در تبعید افغانستان است؛ این‌که «مکتب رهبری افغانستان» از یک مکان مستقر در کابل، به یک جامعه‌ی آموزشی افغانستان در تبعید تغییر مکان بدهد و پس از ۵ روز بدون توقف به فعالیت خود ادامه بدهد؛ این یعنی مدیریت کارا و توانایی زن تأثیرگذار که نگذاشت که فعالیت آموزشی سوله متوقف شود.
شعبانه بسیج راسخ در تبعیدگاه با تلاش و جدیت علاوه بر فعالیت آموزش حضوری مانند سابق، فعالیت‌های آموزشی دیجیتال را نیز تسهیل کرد و توسعه داد. او به تاریخ ۱ مارچ ۲۰۲۴ برنامه‌ی SOLAx را برای آموزش آنلاین راه‌اندازی کرد. طبق گزارش‌هایی برنامه‌ی آموزشی از راه دور یا آنلاین زمینه‌ی بیشتری برای آموزش دختران و دانش‌آموزان افغانستان را فراهم کرده است. میدلبری گزارش داده است که «سوله» در پایان سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۴۰۰ درخواست پذیرش از دختران افغانستان، در سراسر جهان، دریافت کرده است.
شعبانه بسیج راسخ؛ صدای بین‌المللی زنان افغانستان
شعبانه بسیج راسخ اکنون یک چهره‌ی شناخته‌‌شده‌ی بین‌المللی است. در مجامع شناخته‌شده سخنرانی کرده و صدای زنان افغانستان را در پرچکادترین موقعیت‌ها به تمام جهانیان فریاد کشیده است. کار کوچکی نیست این‌که زنی صدا و حنجره شود برای زنان کشورش، و اینک فهرستی از سخنرانی‌های این بانوی تأثیرگذار را در این‌جا با هم مرور می‌کنیم؛ صدایی که به گروه طالبان اعلام می‌کند این‌که امارت طالبانی نمی‌تواند حنجره‌ی زنان افغانستان را نیشتر بزند. اگر در داخل کشور صدای زنان را خفه کند، در جغرافیای بسیار وسیع جهان، فریاد بلندتر بلند خواهد شد.
سخنرانی در TEDWomen
او در ۱ دسامبر ۲۰۲۱ در TEDXWomen با عنوان «شجاعت آموزش‌دادن به دختران افغانستان را داشته باشید» (Dare to Education Afghan Girls) در واشنگتن دی‌سی سخنرانی کرد. سخنرانی‌اش شامل تجربیات شخصی وی از تحصیل مخفیانه در دور اول تسلط گروه طالبان در افغانستان و هم‌چنین اهمیت آموزش دختران افغانستان بود. این سخنرانی، صدای بین‌المللی زنان افغانستان در زمینه‌ی آموزش دختران افغانستان است.
سخنرانی در دانشگاه واشنگتن در سنت‌لوئیس
شعبانه بسیج راسخ در ۶ آپریل ۲۰۱۳ در نشست عمومی «آینده‌ای بهتر برای دختران و زنان: توانمندی» (A Better Future for Girls and Women: Empowering the (Next Generation دانشگاه خصوصی-پژوهشی «واشنگتن» در سنت‌لوئیس، در شهر سیاتل امریکا، شرکت کرد. او درباره‌ی توانمندسازی زنان و دختران صحبت کرد. دانشگاه واشنگتن در گزارشی که داده نوشته است که شعبانه بسیج راسخ داستان مبارزه‌ی خود را برای دسترسی به آموزش تحت حکومت طالبان روایت کرد.
سخنرانی در دانشگاه واشنگتن، در سنت‌لوئیس
او بار دیگر در دانشگاه واشنگتن، در سنت‌لوئیس، در سال ۲۰۱۳ سخنرانی کرد. عنوان سخنرانی وی «یک دختر را آموزش بدهید؛ جهان را تغییر بدهید» (,Educate a Girl Change the World) بود. شعبانه این بار درباره‌ی مسیر خود از تحصیل در مدرسه‌ی مخفی در کابل در زیر حاکمیت گروه طالبان تا تحصیل در آمریکا و سپس تأسیس مدرسه‌ی رهبری افغانستان صحبت کرد.
سخنرانی در کالج میدلبری
او هم‌چنین در سال ۲۰۱۴ در کالج میدلبری سخنرانی کرد و درباره‌ی تجربیاتش، آموزش زنان افغانستان و فعالیت‌هایش برای ایجاد فرصت‌های آموزشی گفت.
سخنرانی در TEDx Talk
هم‌چنین وی در سال ۲۰۱۷ در TEDx Talk سخنرانی کرد. سخنرانی وی شامل حق زنان افغانستان برای آموزش و تجربه‌ی وی در ایجاد مدرسه برای دختران بود. تد، در صفحه‌ی رسمی خودش نوشته است که مدرسه‌ی شعبانه بسیج راسخ تلاش می‌کند تا شکاف‌های قبیله‌ای و جنسیتی را در افغانستان کاهش بدهد.
سخنرانی در نشست شورای امنیت ملل متحد
شعبانه بسیج راسخ هم‌چنین به تاریخ ۲۱ جون ۲۰۲۳، پس از تسلط طالبان در افغانستان، در نشست ملل متحد سخنرانی کرد. وی در این سخنرانی گفت: «من هرگز تصور نمی‌کردم که طالبان بتوانند در موقعیتی قرار بگیرند که بتوانند دوره‌ی تیره و تاری که من در کودکی تجربه کرده بودم، دوباره تبدیل به واقعیتی بکنند برای مردم افغانستان. کودکی بودم که در ترس و وحشت زندگی می‌کردم؛ تنها به این دلیل که یک دختر بودم؛ دختری که آموزش می‌خواست نه چیزی فراتر از آموزش.» وی در همین سخنرانی گفت: «اخیرا فصل پذیرش در سال جدید را به پایان رساندیم. از نظر تاریخی ما بیش از ۳۰۰ درخواست عضویت در هیچ سالی دریافت نمی‌کردیم؛ اما امسال نزدیک به ۲۰۰۰ درخواست یا تقاضای وارد شدن به مدرسه‌ی‌مان از افغانستانی‌ها در سراسر جهان دریافت کردیم. ۲۰۰۰ دختر افغانستانی، ۲۰۰۰ شعله در تاریکی.»
سخنرانی در Fay School در سال ۲۰۲۲
سخنرانی در مدرسه‌ی خصوصی شبانه‌روزی گاورنز در ماساچوست امریکا (The Governor’s Academy) در سال ۲۰۲۳ درباره‌ی آموزش، رهبری، مسئولیت اجتماعی و نقش جوانان در ایجاد تغییر؛
سخنرانی در مجمع زنان (Women’s Forum) در سال ۲۰۲۳ در واشنگتن دی‌سی درباره‌ی بازاندیشی درباره‌ی آموزش فراگیر و نقش زنان در تغییر نظام‌های آموزشی؛
سخنرانی در فارغ‌التحصیلی مقطع کارشناسی دانشگاه اسکرانتون (University of Scranton) در ایالت پنسلوانیا در سال ۲۰۲۴ و درباره‌ی کنجکاوی، شجاعت، پرسیدن پرسش‌های دشوار، دانش، شفقعت و مسئولیت برای ساختن جهانی بهتر سخنرانی کرده است.
سخنرانی شعبانه بسیج راسخ در پنل دانشگاه استنفورد در سال ۲۰۲۵ درباره‌ی مقاومت و ادامه‌ی آموزش زنان و دختران افغانستان و شرایط ممنوعیت آموزشی از سوی طالبان. هم‌چنین او در این سخنرانی درباره‌ی تجربه‌ی تخلیه‌ی مکتب رهبری افغانستان (SOLA) از افغانستان، انتقال دانش‌آموزان و کارکنان و خانواده‌های آنان در کشور رواندا و تلاش برای برای ادامه‌ی آموزش اشاره کرد. اهمیت حضور شعبانه بسیج راسخ در پنل دانشگاه استنفورد که یکی از مراکز مهم دانشگاهی و پژوهشی جهان است، از آن‌جا مهم است که موضوع محرومیت زنان افغانستان در دوره‌ی حاکمیت گروه طالبان را از سطح داخلی به یک مسأله‌ی بین‌المللی و حقوق بشر تبدیل کرده است.
بچه‌پوشی در زمان دانش‌آموزی
یکی از شنیدنی‌ترین بخش داستان زندگی شعبانه بسیج راسخ، به حاکمیت دور اول گروه طالبان برمی‌گردد. او که در کابل به دنیا آمد و در همین شهر در دوره‌ی حکومت گروه طالبان بزرگ شد، تجربه‌ی آموزشی وحشتناک شنیدی دارد. برای این‌که شعبانه بسیج راسخ در آن شرایط تاریک و تیره‌ی حاکمیت گروه تاریک‌اندیش طالبان، مجبور بود تا برای تحصیل در یک مدرسه‌ی مخفی کالای پسرانه بپوشد. به این دلیل که تحصیل در حاکمیت گروه طالبان برای زنان و دختران ممنوع بود. اگر هرآینه گروه طالبان می‌فهمید که دختر درس می‌خواند، قطعاً مجازات شرعی بر شعبانه روا می‌داشت.
به سخن دیگر، زمانی که در سال ۱۹۹۶ کابل به تصرف گروه طالبان افتاد، این گروه ممنوعیت گسترده‌ی آموزش دختران را منع کرد. هم‌زمان با این ممنوعیت، بیش از ۱۰۰ هزار دختر دانش‌آموز تنها در کابل از مکتب ماندند. شعبانه بسیج راسخ، در چنین شرایطی، برای این‌که بتواند به مکتب برود، لباس پسرانه می‌پوشید و خود را به‌عنوان پسر معرفی می‌کرد. نشنال جئوگرافیک در گزارشی درباره‌ی او توضیح داده که در زمان حاکمیت طالبان مکتبی برای دختران وجود نداشت. شعبانه بسیج راسخ در چارچوب سنت اجتماعی «بچه‌پوش» قرار می‌گیرد.
تصور این‌که کسی خواه دختر باشد یا پسر برای دسترسی به حق خودش تغییر هویت بدهد، خارج از تصور است. اما این رویداد در افغانستان یک واقعیت و حقیقت مسلم است؛ چیزی که روایت شعبانه بسیج راسخ بازگوکننده‌ی این دوره‌ی تاریک است؛ دوره‌ای که زنان و دختران برای دسترسی به حقش تا چه اندازه مجبور شود که تغییر هویت بدهد؛ اما ورای این چیزها، چیزی که روایت زندگی بچه‌پوشی شعبانه بسیج راسخ نشان می‌دهد، میل دختران افغانستان به آموزش است. بی‌گمان بخشی از روایت زندگی شعبانه بسیج راسخ، همین روایت «بچه‌پوشی» وی در زمان حاکمیت سیاه دور اول گروه طالبان در افغانستان است؛ روایتی که بازتاب سیاست گروه طالبان است.
مکتبی که شعبانه به شکل بچه‌پوش در آن‌جا درس می‌خواند، یک مکتب غیررسمی و غیردولتی بود. کلاس‌ها در یک خانه برگزار می‌شد. دانش‌آموزان و آموزگاران می‌دانستند که فعالیت آنان می‌تواند بسیار خطرناک باشد. آن‌گونه که شعبانه در یکی از سخنرانی‌هایش گفته، بیش از ۱۰۰ دانش‌آموز در یک اتاق جمع می‌شدند. دانش‌آموزان برای جلوگیری از جلب توجه طالبان، کتاب‌های خود را در خریطه‌های خرید قرار می‌دادند تا اگر در خیابان یکی از طالبان آن‌ها را ببیند، تصور کند که برای خرید بیرون شده‌اند.
شعبانه و خواهرش، و دیگر دانش‌آموزان همواره همه‌روزه مسیر رفت و آمدشان را نیز تغییر می‌دادند تا مورد توجه طالبان قرار نگیرند. بعدها که پس از حاکمیت دور اول گروه طالبان، شعبانه در مکتب رسمی رفت، در نخستین سال تحصیل متوجه چیز عجیبی شد. وی دید که بسیاری از هم‌صنفی‌های دخترش چندین سال از او بزرگ‌تر هستند؛ برای این‌که دختران در زمان حاکمیت تاریک گروه طالبان فرصت آموزش را از دست داده بودند.
تأسیس سازمان غیرانتفاعی HELA
یکی از کارنامه‌های شعبانه بسیج راسخ، ایجاد نهاد غیرانتفاعی «هیله» (HELA) است. نام این سازمان غیرانتفاعی، «هیله» به زبان پشتو، به معنای «امید» است؛ نهادی که از یک ایده، یعنی ایده‌ی دختری برای ایجاد مکتبی دخترانه در لغمان، شکل گرفت و می‌کوشد از راه آموزش، امید به تغییر وضعیت موجود را زنده کند.
شکل‌گیری «هیله» (HELA) به سال ۲۰۰۶ برمی‌گردد؛ زمانی که شعبانه بسیج راسخ به زادگاه اجدادی خودش، ولایت لغمان، رفت. وی محرومیت دختران زادگاه اجدادی خود را از آموزش دوره‌ی متوسطه با چشم سر دید. همین موضوع باعث شد که ایده‌ی لیسه‌ی دخترانه در ذهنش خلق شود که بعدها، یعنی در سال ۲۰۰۹، سازمان غیرانتفاعی هیله HELA. Inc را تأسیس کند. شعبانه بسیج راسخ در سال ۲۰۱۱ کمپین HELA Project for Afghanistan برای جمع‌آوری کمک ۱۰۰ هزار دالری نیز برای ساخت لیسه دخترانه در لغمان به راه انداخت.
جوایز و افتخارات
ایده‌ها، خلاقیت‌ها و کارآفرینی‌های آموزشی شعبانه بسیج راسخ بدون بازخورد بین‌المللی و داخلی نمانده است. این، خیلی پسنده است تا کسی بازخورد کارنامه‌ی خود را به چشم سر ببیند. ما در این‌جا فهرستی از جوایز و افتخارات و دکترای افتخاری وی را با هم مرور می‌کنیم تا چشم در چشم گروه طالبان، توانایی‌ها و ظرفیت‌های کاری زنان افغانستان را برشماریم:
• مجله‌ی تایم، شعبانه بسیج راسخ را در سال ۲۰۲۶ در فهرست ۱۰۰ زن تأثیرگذار درج کرده است. این مجله گفته است که مکتب سوله، در کنار آکادمی آنلاین، در حال حاضر برای ۴۳۰۰۰ دانش‌آموز خدمات آموزشی ارائه می‌کند؛
• انتخاب شعبانه بسیج راسخ به‌عنوان یکی از ۱۰ زن برتر دانشجوی سال ۲۰۱۰ مجله‌ی مشهور بین‌المللی امریکایی گلامور (Glamour)؛
• اعطای جایزه‌ی خدمات عمومی مادلین کونین برای شعبانه بسیج راسخ در سال ۲۰۱۱. این جایزه به دلیل رهبری، خدمت عمومی و فعالیت‌های اجتماعی به وی داده شده است؛
• انتخاب شعبانه بسیج راسخ به‌عنوان یکی از «زنان پیشرو» از سوی سی‌ان‌ان (CNN International) در سال 2014؛
• انتخاب شعبانه بسیج راسخ در سال ۲۰۱۴ از سوی نشنال جئوگرافیک (National Geographic) به‌عنوان یکی از «کاوشگران نو ظهور» (Emerging Explores)، کسی که به فعالیت‌های آموزشی دختران افغانستان و کار اجتماعی مرتبط است؛
• اعطای مدال ملالی، یکی از مهم‌ترین افتخارات و مدال‌های افغانستان، در سال ۲۰۱۸ به شعبانه بسیج راسخ به دلیل فعالیت‌های او برای دسترسی دختران افغانستان به آموزش؛
• قرار گرفتن شعبانه بسیج راسخ در سال ۲۰۱۹ در فهرست سالانه‌ی مجله‌ی اقتصادی و تجاری امریکایی «فوربس» (Forbes 30 Under 30 Asia) که سالیانه تعداد ۳۰۰ جوان زیر ۳۰ سال از سوی فوربس که از کشورهای آسیا و اقیانوسیه انتخاب می‌شوند. افرادی که انتخاب می‌شوند، کسانی‌اند که در حوزه‌های کارآفرینی، فناوری، علم، ورزش، هنر، رسانه و فعالیت‌های اجتماعی دستاوردهای برجسته داشته باشند؛
• اعطای «جایزه‌ی دستاورد برجسته‌ی دانش‌آموختگان کالج میدلبری» (Middlebury Alumni Achievement Award)، از سوی انجمن فارغ‌التحصیلان کالج مدلبری در سال ۲۰۲۱ به شعبانه بسیج راسخ به پاس دستاوردهای شخصی و کمک‌های برجسته‌ی وی؛
• دریافت «جایزه‌ی آسیایی اثرگذار در ایجاد تحول (Asia Game Changer Award) در سال ۲۰۲۳ از سوی جامعه‌ی آسیا (Asia Society) به وی تعلق گرفت. این جایزه که مختصر به نام «جایزه‌ی تحول‌آفرین آسیا» گفته می‌شود، به افرادی تعلق می‌گیرد که تأثیر چشم‌گیری در تقویت میان آسیا و جهان داشته‌اند.
• دریافت دکترای افتخاری از سوی دانشگاه اسکرانتون (University of Scranton)، که یک دانشگاه خصوصی در ایالت پنسلوانیای امریکاست در سال ۲۰۲۴ به پاس فعالیت‌های او در حوزه‌ی آموزش دختران افغانستان؛
• دریافت دکترای افتخاری از سوی دانشگاه راجر ویلیامز (Roger Williams University) که یک دانشگاه خصوصی در ایالت رودآیلند امریکاست در سال ۲۰۲۴. دلیل دریافت این سند افتخاری تقدیر از دستاوردها، رهبری، خدمت عمومی یا اثرگذاری برجسته‌ی افراد است؛
• اهدای دکترای افتخاری به شعبانه بسیج راسخ از سوی دانشگاه سواس واقع در لندن، در سال ۲۰۱۶؛
• دریافت دکترای افتخاری در سال ۲۰۱۹ از سوی کالج سدر کرست (Cedar Crest College) در ایالت پنسلوانیای امریکا به دلیل آموزش دختران و رهبری آموزشی در افغانستان.
تحصیلات
شعبانه بسیج راسخ که در زمان دور اول حاکمیت گروه طالبان، در مکتب غیردولتی به طور مخفیانه و بچه‌پوش درس خواند، پس از سقوط دور اول حکومت طالبان، دوره‌ی دبستان و لیسه را در در کابل سپری کرد. سپس حدود ۱۵ سالگی فرصت پیدا کرد که برای یک برنامه‌ی تبادل دانش‌آموزی Kennedy- Lugar Youth Exchange and Study (YES) به ایالات متحده آمریکا برود و سال آخر لیسه را در ویسکانسین امریکا سپری کرد.
سپس وارد کالج میدلبری (Middlebury College) در رشته‌ی مطالعات بین‌الملل و مطالعات زنان و جنسیت گردید. در سال ۲۰۱۱ از همین کالج سند فراغت خود را با درجه‌ی (Magna Cum Laude) یعنی با افتخار تحصیلی بسیار بالا به دست آورد. وی دوره‌ی یک‌ساله‌ی ماستری خود را در سال ۲۰۱۹ در مدرسه‌ی حکمرانی بلانتیک آکسفورد Blavatnik School of Government University of Oxford در رشته‌ی سیاست‌گذاری عمومی در بریتانیا شروع کرد و سند فراغت MPP (Master of Public Policy) را به دست آورد.
زیست شخصی
شعبانه بسیج راسخ، آنچه که وی به تاریخ ۲۰۲۳ در نشست شورای امنیت ملل متحد خود را معرفی می‌کند، نامش «شعبانه بسیج راسخ» است نه شبانه، و آنچه منابع آنلاین از منابع انگلیسی برگردان کرده‌اند و سپس منابع مختلف کورکورانه از همدیگر کاپی کرده‌اند «شبانه» نوشته‌اند. تاریخ تولد وی در هیچ سند رسمی آنلاین نوشته نشده، فقط آنچه در گزارش بی‌بی‌سی آمده، شعبانه در دور اول تسلط گروه طالبان به کابل، در سال ۱۹۹۶، شش‌ساله بوده است.
پدرش فرد تحصیل‌کرده و از نظامیان پیشین افغانستان بوده و مادرش نیز در تربیت و آموزش فرزندان خود نقش اساسی داشته است. همین توجه شایان پدر و مادر شعبانه به آموزش فرزندانش بوده که بعدها در شکل‌گیری مسیر زندگی شعبانه تأثیر گذاشت و وی یکی از زنان تأثیرگذار حوزه‌ی آموزش در افغانستان گردید.
