نویسنده: سائمه سلطانی
«میدانم که کشته خواهم شد. من مادر دو کودک هستم، اما به خاطر آبرو و حیثیت پدرم، خودم را قربانی میکنم و به خانهی او برمیگردم.»
این جملهای است که گلان بهارو، مادر اهل پاکستان، قبل از قتل ناموسیاش توسط شوهر، هنگامیکه از محکمه همراه با مادر و پدرش به خانه میرفت، در یک نوار تصویری بیان کرد.
به نقل از Voice Pk، قربانی، زن جوان ۲۵ ساله و مادر دو کودک، در روستای گوت شاهبخش بهارو، ولسوالی سکر زندگی میکرد. او دو یا سه سال پیش، به دلیل خشونت و عدم پرداخت نفقه، همراه دو کودکش از خانه شوهر بیرون شده و به خانهی پدرش آمده بود. در طی این چند سال، گلان درخواست تفریق یا خُلع برای جدایی از شوهرش نکرده بود و هنوز در عقد او قرار داشت.
هرچند مشخص نیست که او در این مدت با مرد دیگری در رابطه بوده یا نه، اما شوهرش او را به داشتن رابطه متهم کرده و «کاری» اعلام کرده بود. «کاری» اصطلاحی جنسیتزده در زبان سندی است و منحیث علامت به زنی زده میشود که با مردی در رابطهی غیرسنتی قرار بگیرد.
شوهر او پس از علامتزدن گلان با اصطلاح «کاری»، او را در خانهی پدرش مورد خشونت و لتوکوب قرار میدهد و مستحق قتل ناموسی اعلام میکند. گلان در همان ناوقت شب، ساعت یک قبل از ظهر، از خانه بیرون میشود.
ستار زنگیجو، فعال اجتماعی ایالت سند، در گفتوگو با صدای پاکستان میگوید: «منطقه در ناحیهی کَچا (حاشیهی رودخانه) قرار دارد و وحشتی که هنگام فرار از دست شوهر و همدستانش تجربه کرده بود، از چهره و بدنش پیدا بود؛ بدنش پر از بریدگی و خراش بود، احتمالاً از خار و بوتههایی که هنگام عبور از رودخانه و مناطق اطراف با آنها برخورد کرده بود.»
گلان با حالت زخمی، خود را به ایستگاه پلیسِ غلامبند، معروف به موندو دهرو، میرساند؛ پاسگاه کوچکی در کَچا. پلیس به او پناه میدهد و شکایتش را ثبت میکند.
عمار سندهو، یکی از رهبران شاخهی حیدرآباد «مجمع اقدام زنان»، در رابطه به اقدام پلیس میگوید: «این اقدام پلیس به طرز شگفتآوری بیسابقه بود. اگر سوابق بسیاری از پاسگاهها را ببینید، معمولاً زن را دوباره به خانواده بازمیگردانند یا از پناهدادن به او خودداری میکنند و او را در معرض خطر رها میکنند. پلیس این بار نقش بسیار مثبتی ایفا کرد و از قربانی محافظت نمود.»
دستور دادگاه
روز بعد، گلان به دادگاه آورده شد و قاضی دستور داد وی به دارالامان یا خانهی امن دولتی برای زنان، منتقل شود. اما برای امنیت بلندمدت او هیچ دستور کتبی و شفاهی دیگر صادر نکرد.
زمانی که گلان را سربازان پلیس همراهی میکردند، مادر و پدرش به دنبال او راه افتادند و تلاش کردند به او نزدیک شوند تا برای بازگشت به خانه قناعتش دهند. هرچند مأمور پلیس آنان را دور کرد، گلان رویش را برگرداند و در همان لحظه، پدرش دستار خود را پیش پای او انداخت. این صرفاً انداختن دستار پیش پای گلان نبود، بلکه طبق رسم و باورهای سنتی سند، حوالهکردن «عزت» یا همان «ناموس» پدری پیش پای او بود.
گلان، هرچند مصمم بود خودش را از مرگ نجات دهد، طعمهی احساساتش شد و دل به حال پدری سوزاند که او را به قربانگاه میبرد.
گلان، جنازهاش را کف دست گرفته، حاضر شد همراه مادر و پدرش به خانه برگردد. یک هفته بعد، در دوم ماه می، شوهر و مامای گلان وارد خانه شدند و او را با کلاشینکوف ترور کردند.
گلان با تکیه بر تضمین امنیت دروغین پدرش، امداد بهارو، به خانه برگشت؛ اما ورود راحت شوهر و مامای او به خانه، شهادت میداد که آن امنیت، فقط حیلهی ناموسی پدر برای حفظ «آبرو»ای بود که قیمتش تنها با کشتن جان نحیف گلان پرداخت میشد.
گلان پیش از این، نام قاتلانش، هریک سکی لاگاو، شوهرش و مولا بخش، مامایش را در دادگاه ثبت کرده بود. پلیس اعلام کرده است که هر دو متهم دستگیر شدهاند و پرونده آنان بر اساس مادهی ۳۰۲ قتل عمد پیگیری خواهد شد. همچنان پلیس از تلاش برای بازداشت دیگر متهمان این قتل خبر داده است.
قتل ناموسی، یکی از وحشتناکترین اشکال قتل جنسیتی زنان است که در اکثریت کشورهای جهان، بهویژه کشورهای اسلامی مانند ایران، افغانستان و پاکستان، همهساله هزاران قربانی از زنان میگیرد.
ریشهی این قتل به انکار موجودیت مستقل و انسانی زنان برمیگردد. جامعهی ناموسی، زن را نه یک انسان، بلکه قفس عزت مردان خانواده، جامعه، دولت و کشور معرفی میکند و در چارچوب آن، حق پوشش، ازدواج، رابطهی اجتماعی، عاطفی و جنسی با مردان را برای زنان ممنوع و تابو اعلام میکند.
در چنین چارچوبی، حتا خنده یا شایعهی دیگران دربارهی شخصیت یک زن میتواند دلیلی کافی برای قتل ناموسی او باشد. حتا مورد تجاوز قرار گرفتن یک زن نیز میتواند مجوزی برای قتل ناموسی او از سوی خانواده و اقارب مردش صادر کند. پخش تصویر و ویدیو نیز میتوانند از دلایل قتل ناموسی زنان شمرده شوند.
